İçeriğe geç
Rehbere dön

REHBER

Yerel bilgisayarda hazırlanan site internete nasıl yüklenir?

Yerel web sitenizi statik hosting, SFTP/SSH, Git tabanlı platform veya Node.js sunucusuyla güvenli biçimde build edin, yayınlayın ve doğrulayın.

24 dk okumaGüncellendi: 29 Ağustos 2026

Yerel bilgisayarda çalışan bir web sitesini internete yüklemek, proje klasörünü olduğu gibi bir sunucuya kopyalamak değildir. Önce sitenin statik dosyalardan mı, çalışan bir sunucu uygulamasından mı yoksa yönetilen bir platformun build ettiği projeden mi oluştuğunu belirlemek gerekir. Ardından doğru çıktı hazırlanır, güvenli bir kanalla hedef ortama aktarılır, alan adı bağlanır, HTTPS etkinleştirilir ve canlı site uçtan uca doğrulanır.

En kısa karar özeti şöyledir:

| Yerel proje | Uygun yayın yöntemi | Sunucuya giden şey | |---|---|---| | Düz HTML, CSS, JavaScript | Statik hosting, hosting paneli veya SFTP | HTML/CSS/JS ve medya dosyaları | | Statik site üreticisi veya statik export | Statik hosting ya da web sunucusu | Build çıktısı: dist, build, out gibi klasör | | Next.js, Express, Laravel, Django gibi sunucu taraflı uygulama | Uyumlu yönetilen platform, VPS veya container | Kaynak + bağımlılık kilidi ya da üretim artefact/container image | | WordPress gibi veritabanlı CMS | CMS uyumlu hosting veya sunucu | Uygulama dosyaları + veritabanı + kullanıcı yüklemeleri |

Bu rehber sıfırdan bir sunucunun güvenliğini kurma kılavuzu değildir. İlk yayına odaklanır ve dört aktarım yolunu ayrı ayrı ele alır: hosting paneli/SFTP, Git tabanlı yönetilen dağıtım, kendi Node.js sunucunuz ve container dağıtımı.

Dört kavramı karıştırmayın

Kaynak kod

Geliştiricinin düzenlediği dosyalardır: TypeScript, JSX, Sass, şablonlar, yapılandırma ve paket tanımları. Tarayıcı bunların hepsini doğrudan çalıştıramaz.

Build

Kaynak kodun üretim için derlenmesi, paketlenmesi ve optimize edilmesidir. Örneğin npm run build, framework'ün belirlediği üretim çıktısını hazırlar. Build sırasında tip hatası, eksik ortam değişkeni veya desteklenmeyen özellik ortaya çıkabilir.

Artefact

Build sonucunda yayımlanacak dosya veya pakettir. Statik sitede bir klasör; sunucu uygulamasında çalışma dosyaları; container yaklaşımında sabit kimlikli bir image olabilir. Aynı doğrulanmış artefact'ı test ve üretim ortamlarında kullanmak, “sunucuda yeniden farklı sonuç üretme” riskini azaltır.

Runtime

Canlı uygulamayı çalıştıran ortamdır. Statik dosyanın runtime'ı yalnız web sunucusu veya CDN olabilir. Sunucu taraflı Next.js uygulaması ise uyumlu Node.js sürümü, işlem yöneticisi, ağ erişimi ve gerektiğinde veritabanı ister.

1. Adım: Projenin yayın türünü belirleyin

Önce proje belgelerini ve build komutunu kontrol edin. Yalnız dosya uzantısına bakmayın; aynı framework hem statik hem dinamik çalışabilir.

Düz statik site

Projenin girişinde index.html bulunuyor, tarayıcıya sunulacak dosyalar zaten hazır ve sunucu taraflı kod yoksa statik yayın yapılabilir.

Build sonrası statik site

Vite, Astro veya statik export destekleyen bir framework kaynak dosyalarını üretim klasörüne dönüştürür. Yayına kaynak klasörü değil, framework'ün belgelediği çıktı klasörü gider.

Next.js özelinde güncel resmî dağıtım rehberi, Node.js server, Docker, statik export ve platform adapter seçeneklerini ayırır. Statik export herhangi bir statik web sunucusunda çalışabilir, fakat sunucu gerektiren Next.js özelliklerini desteklemez. Form işleyen Route Handler, istek başına cookie/başlık okuma veya sunucu taraflı işlem kullanıyorsanız “HTML'e export ederim” varsayımı doğru olmayabilir.

Sunucu taraflı uygulama

Uygulama istek geldiğinde kod çalıştırıyor, oturum yönetiyor, veritabanına yazıyor, API sunuyor veya sunucuda render ediyorsa çalışan bir runtime gerekir. Dosyaları public_html içine atmak uygulamayı başlatmaz.

CMS veya veritabanlı site

Dosyalar tek başına tüm site değildir. İçerik, kullanıcılar ve ayarlar veritabanında; medya ayrı yükleme klasöründe olabilir. Taşıma planı bu üç katmanı birlikte kapsamalıdır.

2. Adım: Yayın hedefini hazırlayın

Dosya aktarmadan önce hedef ortam için şu bilgileri kesinleştirin:

  • alan adı ve DNS'i kim yönetiyor,
  • hosting veya sunucunun sahibi kim,
  • statik dosya kökü hangi klasör,
  • desteklenen runtime ve sürümü ne,
  • build sağlayıcıda mı yoksa yerelde mi çalışacak,
  • ortam değişkenleri nerede tutulacak,
  • veritabanı ve kullanıcı yüklemeleri var mı,
  • HTTPS'i kim sağlayacak ve yenileyecek,
  • önceki sürüme nasıl dönülecek,
  • yayın ve bakım sorumlusu kim.

Bu cevaplar olmadan aktarım yapmak, yanlış klasörü silme veya alan adını çalışmayan hedefe yöneltme riskini artırır.

3. Adım: Yerel projeyi üretime hazırlayın

Temiz bağımlılık kurulumu kullanın

JavaScript projesinde kilit dosyanızla uyumlu temiz kurulum yapın. npm kullanan ve package-lock.json içeren projede tipik akış şöyledir:

npm ci
npm run typecheck
npm run build

Projede typecheck komutu yoksa uydurmayın; mevcut package.json script'lerini ve framework belgelerini izleyin. Build'in başarılı olması, site davranışının doğru olduğunu tek başına kanıtlamaz; üretim çıktısını ayrıca çalıştırıp kontrol edin.

Üretim çıktısını yerelde önizleyin

Düz statik dosyayı çift tıklayarak file:// adresinde açmak yeterli değildir. Mutlak/bağıl yollar, yönlendirmeler ve modüller HTTP sunucusunda farklı davranabilir. Framework'ün preview veya production start komutunu kullanın.

Node.js Next.js dağıtımında resmî akış npm run build ve ardından npm run start komutudur. Statik export seçildiyse çıktı, yapılandırmaya göre out klasörüne oluşur; dinamik özellik desteği sınırlıdır.

Gizli bilgileri ayırın

API anahtarı, veritabanı parolası, SSH özel anahtarı ve hizmet kimlik bilgisi kaynak kodda ya da tarayıcıya giden build içinde bulunmamalıdır. Ön yüz bundle'ına gömülen değer kullanıcı tarafından görülebilir.

OWASP Secrets Management rehberi, gizli bilgilerin oluşturma, erişim, rotasyon, iptal ve kayıt dahil yaşam döngüsüyle yönetilmesini; CI/CD erişimlerinin en az yetkiyle sınırlandırılmasını ve çıktıların gizli bilgi sızdırmamasını önerir. Yönetilen platformun secret alanını veya uygun bir gizli bilgi yöneticisini kullanın; .env dosyasını Git deposuna eklemeyin.

Yayımlanacak dosya envanteri çıkarın

Şunları ayrı yazın:

  • build'e giren kaynak dosyalar,
  • sunucuya gidecek üretim çıktısı,
  • yalnız yerelde kalacak geliştirme dosyaları,
  • runtime'da sağlanacak yapılandırma ve secret'lar,
  • kalıcı veri ve yükleme dizinleri,
  • geri dönüşte kullanılacak önceki artefact.

node_modules, yerel cache, test raporları, .git, editör ayarları ve geliştirme .env dosyasını körlemesine yüklemek hem gereksiz hem risklidir.

Yöntem A: Statik siteyi hosting paneli veya SFTP ile yüklemek

Bu yöntem düz HTML/CSS/JS sitesi veya build sonucu tamamen statik çıktı üreten proje için uygundur.

A1. Doğru çıktı klasörünü bulun

Framework dokümantasyonunda build output'u kontrol edin. Sık görülen klasör adları dist, build, out ve public olsa da ad projeye göre değişir. Klasörün içinde girişte index.html ve onun başvurduğu asset'ler bulunmalıdır.

Kaynakta src/index.tsx görüp src klasörünü sunucuya atmak, build gerektiren projelerde çalışmaz.

A2. Hosting'in web kökünü doğrulayın

Paylaşımlı hostinglerde klasör adı public_html, www veya sağlayıcıya özel başka bir ad olabilir. Tahmin etmek yerine kontrol paneli dokümanını ve mevcut alan adı eşlemesini okuyun.

Birden fazla site aynı hesapta bulunuyorsa her alan adının belge kökü farklı olabilir. Hedef klasörü salt okunur bir listelemeyle doğrulamadan mevcut dosyaları değiştirmeyin.

A3. Güvenli aktarım kanalı seçin

Mümkünse düz FTP yerine SFTP kullanın. OpenSSH `sftp` kılavuzu, SFTP'nin işlemlerini şifreli SSH taşıması üzerinden yaptığını ve açık anahtarlı kimlik doğrulama gibi SSH özelliklerini kullanabildiğini belirtir.

PowerShell veya terminalde etkileşimli bağlantı örneği:

sftp siteuser@example.com

Bağlandıktan sonra yerel ve uzak dizini açıkça kontrol edin:

lpwd
pwd
lls
ls

Ardından build klasörünün içeriğini önceden hazırlanmış yeni bir release dizinine yükleyin:

mkdir releases/2026-08-29-01
cd releases/2026-08-29-01
lcd dist
put -r *

dist burada örnektir; kendi doğrulanmış çıktı klasörünüzü kullanın. Gizli dosyalar gerekiyorsa * kalıbının onları taşımayabileceğini bilin; statik çıktıda gizli secret dosyası zaten bulunmamalıdır.

Neden doğrudan canlı klasörün üstüne yazmamalısınız?

Dosyalar tek tek aktarılırken kullanıcı yeni HTML ile eski JavaScript'i aynı anda alabilir. Yükleme yarıda kesilirse canlı dizin karışık sürüme dönüşür. Hosting izin veriyorsa şu model daha güvenlidir:

  1. Yeni sürümü ayrı release dizinine eksiksiz aktarın.
  2. Dosya sayısı veya checksum ile aktarımı doğrulayın.
  3. Canlı hedefi atomik symlink değişimi ya da sağlayıcının release özelliğiyle yeni sürüme çevirin.
  4. Eski release'i kısa süre geri dönüş için saklayın.

Paylaşımlı hosting symlink veya release değişimi desteklemiyorsa önce mevcut canlı klasörün geri yüklenebilir yedeğini alın, düşük trafikli pencere seçin ve yükleme biter bitmez smoke test yapın.

A4. Dosya izinlerini dar tutun

Statik dosyalar web sunucusu tarafından okunabilmeli; herkese yazma izni verilmemelidir. 777 yap düzelir yaklaşımı sorunu maskeleyip güvenlik açığı yaratabilir. Hosting sağlayıcısının önerdiği kullanıcı/grup modelini uygulayın.

Uygulama yazılabilir dizin istiyorsa yalnız o dizine gerekli izin verin. Kaynak kod, secret dosyası ve yapılandırmayı web kökünde açıkça indirilebilir hale getirmeyin.

A5. Statik yönlendirmeleri test edin

Tek sayfa uygulaması doğrudan /urun/42 adresi açıldığında sunucudan 404 alabilir; istemci yönlendirmesi ancak giriş HTML'i geldikten sonra çalışır. Hosting sağlayıcısının rewrite/fallback ayarını framework önerisine göre yapılandırın.

Gerçek statik çok sayfalı sitede ise olmayan her yolu index.htmle döndürmek hatalı 404 davranışı ve arama sorunları yaratabilir. Uygulamanın routing modelini bilin.

Yöntem B: Git tabanlı yönetilen platforma yüklemek

Bu modelde bilgisayardan hosting klasörüne dosya sürüklemek yerine kod Git deposuna gönderilir. Platform belirli commit'i alır, temiz ortamda build eder ve üretilen artefact'ı yayınlar.

B1. Depoyu yayın için hazırlayın

  • Kilit dosyasını commit edin.
  • Build ve start komutlarını belgeleyin.
  • Runtime sürümünü sabitleyin veya platform ayarında belirtin.
  • Secret'ları depodan çıkarıp platform ortamına ekleyin.
  • Build output ve kök dizin ayarını monorepo yapısına göre doğrulayın.
  • Üretime yalnız belirli branch veya onaylı commit'in çıkmasını sağlayın.

B2. Platform projesini bağlayın

Genel akış şöyledir:

  1. Git sağlayıcısındaki doğru depoyu ve branch'i seçin.
  2. Framework algısını, build komutunu ve output klasörünü kontrol edin.
  3. Preview/staging ile production ortamlarını ayırın.
  4. Gerekli environment variable ve secret'ları doğru ortama ekleyin.
  5. İlk build logunu baştan sona inceleyin.
  6. Platformun verdiği geçici alan adında doğrulama yapın.
  7. Özel alan adını ancak bu doğrulamadan sonra bağlayın.

GitHub deployment environments dokümanı, production, staging ve development gibi hedeflere onay, branch sınırı, koruma kuralı ve secret erişimi uygulanabildiğini açıklar. Küçük projede dahi üretim ortamını preview ortamından ayırmak, yanlış branch'in canlıya çıkmasını engeller.

B3. Statik GitHub Pages örneği

GitHub Pages yayın kaynağı rehberine göre, basit içerik belirli branch'in kökünden veya /docs klasöründen yayımlanabilir. Başka build süreci gerekiyorsa GitHub Actions; kodu checkout eder, statik çıktıyı artefact olarak yükler ve Pages'e dağıtır.

GitHub Pages statik barındırmadır. Node.js server, özel backend veya gizli çalışma zamanı gerektiren uygulamayı sırf deposu GitHub'da olduğu için Pages üzerinde çalıştıramazsınız.

B4. Build logunu kanıt olarak saklayın

Başarılı dağıtım kaydında en az şu bilgiler izlenebilmelidir:

  • commit kimliği,
  • build zamanı ve sonucu,
  • kullanılan runtime/build sürümü,
  • artefact veya deployment kimliği,
  • üretime geçiren kişi/iş akışı,
  • canlı URL,
  • geri dönülebilecek önceki deployment.

Yönetilen platformların en büyük avantajlarından biri, bu geçmişi ve tek tıklama/komutla rollback imkanını sağlamalarıdır. Ancak veritabanı şema değişikliği geriye uyumlu değilse yalnız uygulama artefact'ını geri almak yeterli olmayabilir.

Yöntem C: Node.js uygulamasını VPS'e yüklemek

Bu yöntem sunucu yönetimi sorumluluğunu da üstlenir. İşletim sistemi güncellemesi, SSH erişimi, firewall, süreç yönetimi, reverse proxy, TLS, log, yedek ve izleme size aittir. Bu sorumluluk istenmiyorsa uyumlu yönetilen platform daha düşük operasyon yükü sağlayabilir.

C1. Runtime uyumluluğunu doğrulayın

Yerel Node.js sürümüyle sunucudaki sürüm aynı destek hattında olmalıdır. Framework'ün production gereksinimini kontrol edin. İşlemci mimarisi ve işletim sistemi, native paketleri etkileyebilir.

Yerelde üretilmiş node_modules klasörünü farklı işletim sistemindeki sunucuya kopyalamayın. Kilit dosyasıyla sunucuda/CI'da temiz kurulum yapın veya hedef platform için build edilmiş container/artefact kullanın.

C2. Uygulama kullanıcısı ve dizin düzeni oluşturun

Uygulamayı günlük kullanımda root olarak çalıştırmayın. Ayrı, sınırlı yetkili bir sistem kullanıcısı ve release yapısı kullanın:

/srv/www/example/
  current -> releases/2026-08-29-01
  releases/
    2026-08-29-01/
    2026-08-20-01/
  shared/
    uploads/

Bu yapı kod release'ini, kalıcı kullanıcı yüklemelerinden ayırır. Yeni sürüme geçiş current hedefini değiştirebilir; önceki release korunur.

C3. Kodu veya artefact'ı aktarın

Üç güvenli model vardır:

Sunucuda belirli commit'i çekmek

Sunucu yalnız deploy anahtarıyla depoya salt okunur erişir. Tam commit kimliği checkout edilir, bağımlılık ve build çalıştırılır. Dezavantajı üretim sunucusunun derleme araçları ve dış ağa ihtiyaç duymasıdır.

CI'da build edip artefact aktarmak

CI temiz ortamda test ve build yapar; yalnız üretim artefact'ı SFTP/SCP veya artefact deposuyla sunucuya gider. Üretim daha küçük ve tekrarlanabilir kalır.

Container image dağıtmak

CI image üretir, sabit digest ile registry'ye gönderir; sunucu aynı image'ı çalıştırır. Container bölümü aşağıda ayrıca açıklanır.

C4. Üretim bağımlılıklarını ve build'i hazırlayın

Kaynak üzerinden dağıtımda genel npm akışı proje özelliğine göre şöyledir:

npm ci
npm run typecheck
npm run build

npm ci --omit=dev komutunu build'den önce körlemesine kullanmayın; TypeScript, framework CLI veya derleyici devDependencies içinde olabilir. Daha güvenli iki aşama: tüm kilitli bağımlılıklarla build etmek, ardından framework'ün standalone/production çıktısını ya da yalnız runtime için gereken bağımlılıkları ayrı artefact'a almak.

Next.js'in güncel dağıtım tablosunda Node.js server tüm özellikleri; statik export yalnız sınırlı özellikleri destekler. package.json içinde build ve start script'leri bulunmalı; üretim sunucusu build sonrası start komutuyla çalıştırılmalıdır.

C5. Ortam yapılandırmasını runtime'da sağlayın

Üretim alan adı, veritabanı bağlantısı, e-posta anahtarı ve hizmet kimliklerini yerel .env dosyasından kopyalamak yerine sunucunun veya secret yöneticisinin güvenli mekanizmasında tanımlayın.

Şu ayrımı yapın:

  • Herkese açık yapılandırma: Tarayıcı bundle'ına girebilir; yine de yanlış ortam değeri olmamalı.
  • Sunucu secret'ı: Yalnız runtime sürecine verilir; loga, HTML'e veya Git'e girmez.
  • Build-time değer: Build sırasında çıktıya gömülebilir; sonradan environment değiştirmek için yeniden build gerekebilir.
  • Runtime değer: Uygulama başladığında okunur; rotation davranışı framework ve altyapıya göre test edilir.

Değişken adlarının varlığını doğrulayın ama değerlerini terminal çıktısına basmayın.

C6. Veritabanı migration'ını kontrollü çalıştırın

Şema değişikliği varsa şu sıra güvenlidir:

  1. Geri yüklenebilir veritabanı yedeği alın ve geri yükleme yolunu doğrulayın.
  2. Migration'ın eski ve yeni uygulama sürümüyle uyumluluğunu değerlendirin.
  3. Kilit, süre ve veri dönüşümü riskini staging'de ölçün.
  4. Migration'ı yalnız bir deploy görevi çalıştırsın; her uygulama instance'ı aynı anda başlatmasın.
  5. Sonucu migration geçmişi ve uygulama sorgusuyla doğrulayın.

Silici veya geriye uyumsuz şema değişikliğinde uygulamayı geri almak veriyi geri getirmez. Genişlet-daralt yaklaşımıyla önce yeni alanı eklemek, uygulamayı uyumlu geçirmek ve eski alanı sonraki release'te kaldırmak rollback imkanını korur.

C7. Uygulamayı sürekli çalışan hizmet olarak başlatın

Terminalde npm run start çalıştırıp SSH oturumunu açık bırakmak production işletimi değildir. İşletim sisteminin hizmet yöneticisi veya güvenilir bir process manager kullanın. Hizmet tanımı şunları sağlamalıdır:

  • belirli uygulama kullanıcısı,
  • belirli çalışma dizini,
  • kontrollü environment/secret kaynağı,
  • beklenmeyen kapanmada sınırlı yeniden başlatma,
  • başlangıç ve hata logları,
  • sağlıklı kapanma için yeterli süre,
  • sistem açılışında başlatma.

Bir restart döngüsü gerçek hatayı gizleyebilir. Yeniden başlatma sınırı ve alarm olmadan “daima restart” kullanmayın.

C8. Reverse proxy ile internete açın

Node uygulamasını doğrudan yüksek yetkili 80/443 portunda çalıştırmak yerine yalnız yerel arayüzde, örneğin 127.0.0.1:3000 üzerinde dinletip önüne Nginx veya Caddy gibi web sunucusu koymak yaygın modeldir.

Nginx `proxy_pass` dokümanı, isteklerin HTTP/HTTPS adresine veya Unix socket'e yönlendirilebildiğini açıklar. Host, gerçek istemci adresi, protokol, timeout, gövde boyutu ve WebSocket gereksinimleri uygulamaya göre yapılandırılmalıdır.

Örnek asgari Nginx server bloğu:

server {
    listen 80;
    server_name example.com www.example.com;

    location / {
        proxy_pass http://127.0.0.1:3000;
        proxy_http_version 1.1;
        proxy_set_header Host $host;
        proxy_set_header X-Real-IP $remote_addr;
        proxy_set_header X-Forwarded-For $proxy_add_x_forwarded_for;
        proxy_set_header X-Forwarded-Proto $scheme;
    }
}

Bu yalnız öğretici başlangıçtır. Yapılandırmayı nginx -t ile doğrulayın; TLS, güvenlik başlıkları, yükleme boyutu, cache ve timeout'u uygulama gereksinimine göre tamamlayın.

Yöntem D: Container image ile dağıtmak

Container, “sunucu yönetimi gerekmez” anlamına gelmez; uygulama ve bağımlılıklarını tekrarlanabilir bir image'a paketler.

D1. Build ve runtime aşamalarını ayırın

Docker'ın multi-stage build rehberi, derleme araçlarının bir aşamada kullanılıp yalnız üretim çıktısının daha küçük runtime image'a kopyalanmasını açıklar. Bu yaklaşım image boyutunu ve gereksiz saldırı yüzeyini azaltabilir.

D2. Image'ı değişmez kimlikle işaretleyin

Yalnız latest etiketine güvenmeyin. Commit SHA, sürüm etiketi ve mümkünse image digest kaydedin. Rollback, “önceki image hangisiydi?” sorusunun kesin cevabını gerektirir.

D3. Kalıcı veriyi image dışında tutun

Veritabanı ve kullanıcı yüklemelerini container'ın geçici yazılabilir katmanında bırakmayın. Yönetilen veritabanı, yedeklenen volume veya nesne depolama kullanın. Yeni container başlatıldığında verinin kaybolmadığını test edin.

D4. Secret'ı image'a gömmeyin

Dockerfile içindeki ARG veya ENV ile secret'ı kalıcı image katmanına yazmayın. Orchestrator veya secret manager runtime'da sağlamalıdır. OWASP, container secret'larının build tanımına gömülmesinin sızıntı riski taşıdığını vurgular.

Alan adını yeni siteye bağlamak

Dosya veya uygulama geçici adresinde çalışmadan DNS değiştirmeyin. Önce hosting/platform tarafından verilen hedefi ve alan adı doğrulama talimatını alın.

A, AAAA ve CNAME farkı

Cloudflare DNS kayıt türleri dokümanına göre, A kaydı adı IPv4 adresine, AAAA IPv6 adresine; CNAME ise başka bir kanonik alan adına yönlendirir. Hosting sağlayıcısı hangi kaydı ve hedefi verdiyse onu uygulayın.

Örnek mantık:

| İstenen hedef | Muhtemel kayıt | Değer | |---|---|---| | Kendi VPS IPv4 adresi | A | Sunucunun sabit IPv4 adresi | | Kendi VPS IPv6 adresi | AAAA | Sunucunun sabit IPv6 adresi | | Yönetilen platform host adı | CNAME | Platformun verdiği hedef alan adı |

Kök alan adında CNAME davranışı DNS sağlayıcısına göre farklılaşabilir; platformun özel alan adı belgesini izleyin. Eski e-posta MX, doğrulama TXT ve diğer servis kayıtlarını sırf nameserver değiştirirken kaybetmeyin.

TTL neyi değiştirir?

TTL, resolver'ların DNS yanıtını yeniden sorgulamadan ne kadar süre önbellekte tutacağını etkiler. Cloudflare DNS yönetim rehberi, TTL'nin kayıt güncellemelerinin son kullanıcılara ulaşma süresini etkilediğini belirtir.

Taşımadan önce TTL düşürülecekse bunu mevcut yüksek TTL süresi dolmadan yeterince erken yapın. Değişiklikten hemen sonra “bende açıldı” demek bütün kullanıcıların yeni hedefi gördüğünü kanıtlamaz.

DNS'i yetkili kaynaktan doğrulayın

Tarayıcı cache'i yerine DNS sorgusuyla A/AAAA/CNAME cevabını kontrol edin:

Resolve-DnsName example.com -Type A
Resolve-DnsName www.example.com -Type CNAME

Farklı public resolver'lar ve yetkili nameserver sonucu, yayılımı anlamaya yardımcı olur. Proxy/CDN etkinse görünen IP'nin origin IP ile aynı olmaması normal olabilir.

HTTPS'i etkinleştirmek

Canlı sitede HTTPS isteğe bağlı süs değildir. Form, oturum veya ödeme olmasa bile bütünlüğü ve sunucu kimliğini korur.

Yönetilen platformların çoğu alan adı doğrulandıktan sonra sertifikayı otomatik sağlar. Kendi sunucunuzda otomatik yenileme destekleyen ACME istemcisi veya web sunucusu kullanın.

Caddy Automatic HTTPS dokümanı, uygun public alan adlarında A/AAAA kaydı sunucuyu gösterdiğinde, 80/443 portları erişilebilir ve veri dizini kalıcı/yazılabilir olduğunda sertifika alma-yenileme ile HTTP'den HTTPS'e yönlendirmeyi otomatik yönetebildiğini açıklar. Nginx gibi ayrı sunucuda Certbot kullanılacaksa seçilen doğrulama yöntemi ve otomatik yenileme resmî Certbot talimatına göre kurulmalıdır.

HTTPS sonrası şunları doğrulayın:

  • https://example.com geçerli sertifikayla açılıyor,
  • sertifika alan adını kapsıyor,
  • http:// güvenli adrese yönleniyor,
  • www ve kök alan adı tek kanonik hedefe gidiyor,
  • sayfada HTTP medya/script çağrısı nedeniyle mixed content yok,
  • sertifika yenileme görevi kurulmuş ve test edilmiş,
  • HSTS gibi kalıcı politikalar yalnız tüm alt alanlar hazır olduğunda bilinçli uygulanıyor.

Canlıya geçmeden önce veri ve dosyaları ele alın

Veritabanı

Yerel geliştirme verisini production'a körlemesine taşımayın. Şema, gerekli başlangıç verisi ve gerçek içerik ayrı değerlendirilmelidir. Kişisel test verilerini temizleyin. Production bağlantısını yalnız production ortamında sağlayın.

Kullanıcı yüklemeleri

CMS medya klasörü, belge ve görseller build artefact'ından ayrılmalıdır. Release değişiminde silinmemeli; yedek ve erişim izinleri olmalıdır.

E-posta ve harici servisler

Yerelde sandbox/test anahtarı kullanan form, production'da gerçek servis ve doğrulanmış gönderici alan adı isteyebilir. Ödeme, e-posta, harita, depolama ve webhook URL'lerini production ortamında ayrı ayrı doğrulayın.

Zamanlanmış işler ve webhook'lar

Cron, kuyruk worker'ı veya webhook consumer ana web sürecinden ayrı çalışabilir. Web sayfasının açılması bu görevlerin çalıştığını kanıtlamaz. Her sürecin health, log ve retry davranışını kontrol edin.

Yayın sonrası doğrulama: yalnız ana sayfayı açmak yetmez

HTTP ve yönlendirme kontrolleri

PowerShell ile başlıkları inceleyebilirsiniz:

curl.exe -I https://example.com/
curl.exe -I http://example.com/
curl.exe -I https://www.example.com/
curl.exe -I https://example.com/olmayan-sayfa

Beklentiyi önceden yazın: ana sayfa 200, HTTP kalıcı olarak HTTPS'e, tercih edilmeyen host kanonik hosta yönlenmeli; olmayan sayfa gerçek 404 vermelidir. Sonsuz yönlendirme döngüsü veya bütün yolların 200 dönmesi hatadır.

Kritik kullanıcı görevleri

  • navigasyon ve önemli iç bağlantılar,
  • iletişim formu ve gerçek alıcı posta kutusu,
  • giriş/çıkış ve yetki sınırı,
  • arama, filtre ve dosya indirme,
  • sepet, ödeme ve sipariş bildirimi,
  • mobil ve klavye kullanımı,
  • özel 404/500 davranışı,
  • çerez tercihleri ve aydınlatma bağlantıları.

Her proje için yalnız gerçekten var olan akışları test edin.

Log ve health kontrolü

Tarayıcı doğru görünürken backend hata üretiyor olabilir. Yayından sonraki ilk zaman diliminde şunları izleyin:

  • uygulama başlangıç ve hata logları,
  • web sunucusu 4xx/5xx oranları,
  • health endpoint veya ana görev sentetik testi,
  • veritabanı bağlantı ve migration sonucu,
  • e-posta/webhook teslim hataları,
  • CPU, bellek ve disk kullanımı,
  • sertifika ve alan adı son kullanma/yenileme durumu.

Secret veya kişisel veriyi loga yazmayın. Hata kaydı teşhis için yeterli bağlam vermeli ama hassas değeri maskelemelidir.

Geri alma planı

Yayın başlamadan şu dört şeyi kaydedin:

  1. Çalışan önceki commit/artefact/image kimliği.
  2. Önceki runtime ve environment yapılandırması.
  3. Veritabanı yedeği ve migration uyumluluğu.
  4. Geri alma yetkilisi, eşiği ve komutu/işlemi.

Statik site rollback

Canlı symlink'i önceki release'e çevirin veya hosting yedeğini geri yükleyin. Tarayıcı/CDN cache'i eski-yeni karışımı sunabileceği için cache invalidation politikasını bilin.

Yönetilen platform rollback

Dağıtım geçmişinden önceki doğrulanmış deployment'ı production alias'ına alın. Ardından domain, form ve harici servisleri yeniden smoke test edin.

Sunucu uygulaması rollback

Önceki release veya container image'a dönün, süreci kontrollü yeniden başlatın ve health kontrolünü izleyin. Şema değişikliği geriye uyumsuzsa uygulama rollback'inden önce veri planını uygulayın.

Rollback'in kendisini hiç denemediyseniz plan değil varsayımdır. Staging'de veya düşük riskli bir sürümde prova edin.

Sık karşılaşılan yükleme hataları

| Belirti | Muhtemel neden | Kontrol ve çözüm | |---|---|---| | Alan adında hosting karşılama sayfası var | Yanlış belge kökü veya eski DNS | Domain hedefini, web root'u ve A/CNAME cevabını doğrulayın | | Ana sayfa açılıyor, alt yollar 404 | SPA fallback/rewrite eksik veya yanlış base path | Router modeline uygun server rewrite ve build base ayarını kontrol edin | | CSS ve görseller yok | Yanlış asset yolu, eksik dosya veya case farkı | Network 404'lerini, build output'u ve Linux büyük-küçük harf uyumunu inceleyin | | Yerelde çalışan API canlıda 404 | Statik hosting seçildi veya backend deploy edilmedi | Uygulamanın runtime gereksinimini yeniden sınıflandırın | | Build'de environment variable yok | Değer yanlış ortamda veya yanlış aşamada tanımlı | Build-time/runtime ayrımını ve platform environment kapsamını kontrol edin | | Form başarı gösteriyor ama e-posta gelmiyor | API, gönderici doğrulaması veya teslim logu hatalı | Uçtan uca gerçek alıcı testi ve sağlayıcı logu yapın | | 502 Bad Gateway | Uygulama çalışmıyor, yanlış port/socket veya proxy erişemiyor | Service durumu, uygulama logu, dinlenen adres ve proxy_pass hedefini doğrulayın | | HTTPS sertifika hatası | DNS yanlış, alan adı sertifikada yok veya yenileme başarısız | A/AAAA/CNAME, sertifika SAN'ları, ACME logu ve 80/443 erişimini kontrol edin | | Yönlendirme döngüsü | CDN/proxy ve origin protokol algısı çelişiyor | Forwarded proto, SSL modu ve kanonik host kurallarını birlikte inceleyin | | Yeni sürümde eski JavaScript | CDN/browser cache veya karışık dosya yüklemesi | İçerik hash'leri, cache header'ları ve atomik release yöntemini doğrulayın | | Dosya yazılamıyor | Yanlış kullanıcı, grup veya dar izin | Process kullanıcısını ve yalnız gerekli dizin izinlerini düzeltin | | Deploy sonrası veri kayboldu | Kalıcı veri release/container içine kondu | Veriyi shared volume veya yönetilen depoya taşıyıp yedekten geri yükleyin |

Hangi yöntemi seçmelisiniz?

Statik ve seyrek güncellenen site

Statik export + yönetilen statik hosting çoğu zaman en düşük operasyon yükünü verir. Özel backend ihtiyacı yoksa VPS kurmak gereksiz bakım sorumluluğu yaratabilir.

Küçük dinamik uygulama

Framework'ü tam destekleyen yönetilen platform; build, TLS, preview, log ve rollback'i tek yerde sunabilir. Özellik desteğini platform dokümanından kontrol edin; her Next.js entegrasyonu aynı uyumluluğu sağlamaz.

Özel ağ, uzun çalışan süreç veya tam altyapı kontrolü

VPS/container uygun olabilir; fakat güvenlik güncellemesi, süreç, reverse proxy, TLS, yedek ve izleme için gerçek sorumlu ayırın.

Paylaşımlı hosting zorunluluğu

Hosting'in desteklediği runtime'a göre proje üretin. Yalnız PHP/statik destekleyen hesaba Node server dosyası yüklemek çözüm değildir. Gerekirse uygulamayı statik export'a uyarlayın; desteklenmeyen dinamik özellikleri ayrı servise taşımanın kapsamını açıkça değerlendirin.

İlk yayın için uygulanabilir kontrol listesi

Yerel hazırlık

  • [ ] Projenin statik, server runtime, CMS veya container türü belirlendi.
  • [ ] Kilit dosyasıyla temiz kurulum yapıldı.
  • [ ] Typecheck/test/build başarılı.
  • [ ] Üretim çıktısı yerel HTTP ortamında çalıştırıldı.
  • [ ] Secret taraması yapıldı; .env ve anahtarlar artefact'ta yok.
  • [ ] Build-time ve runtime değişkenleri ayrıldı.
  • [ ] Kullanıcı yüklemeleri ve veritabanı build'den ayrıldı.

Hedef ve aktarım

  • [ ] Hosting hesabı, domain ve repo işletme kontrolünde.
  • [ ] Web root, runtime sürümü ve build komutu doğrulandı.
  • [ ] SFTP/SSH anahtarı veya CI erişimi en az yetkili.
  • [ ] Yeni release ayrı dizin/deployment olarak oluşturuldu.
  • [ ] Aktarılan artefact commit veya checksum ile izlenebilir.
  • [ ] Önceki çalışan release ve geri alma yolu mevcut.

Alan adı ve HTTPS

  • [ ] Geçici/platform URL'sinde kritik akışlar geçti.
  • [ ] A/AAAA/CNAME sağlayıcı talimatına göre ayarlandı.
  • [ ] MX/TXT ve diğer mevcut kayıtlar korundu.
  • [ ] Kök ve www kanonik davranışı belirlendi.
  • [ ] HTTPS sertifikası geçerli ve otomatik yenileme test edildi.
  • [ ] HTTP güvenli adrese yönleniyor; mixed content yok.

Canlı doğrulama

  • [ ] Ana sayfa ve önemli alt URL'ler beklenen durum kodunu veriyor.
  • [ ] Olmayan URL gerçek 404 veriyor.
  • [ ] Form/ödeme/giriş gibi gerçek kritik görev uçtan uca test edildi.
  • [ ] Mobil, klavye ve temel erişilebilirlik kontrolü yapıldı.
  • [ ] Loglarda yeni hata, secret veya kişisel veri sızıntısı yok.
  • [ ] İzleme ve hata bildirimi doğru sorumluya ulaşıyor.
  • [ ] Yayın kaydına commit, deployment, saat ve sorumlu eklendi.

Üç kısa örnek

HTML/CSS portfolyo

Yerelde index.html, styles.css, assets bulunan portfolyo SFTP ile ayrı release dizinine yüklenir. Geçici URL'de dosya yolları doğrulanır, web root yeni release'e çevrilir, DNS A kaydı hosting hedefine gider ve otomatik HTTPS kontrol edilir. Node.js gerekmez.

Vite ile üretilen kurumsal site

Kaynak Git deposundadır. npm ci, test ve npm run build CI'da çalışır; yalnız dist artefact'ı statik hosta yayınlanır. Production environment yalnız gerçekten kullanılan public yapılandırmayı içerir. Her main branch güncellemesi yeni deployment üretir; önceki deployment rollback için saklanır.

Dinamik Next.js uygulaması

Route Handler ve sunucu taraflı form kullandığı için statik export seçilmez. Uyumlu Node.js runtime'da npm run build ile üretim hazırlanır; uygulama sınırlı kullanıcıyla local portta service olarak çalışır. Reverse proxy HTTPS'i sonlandırır, production secret'ları runtime'da sağlanır, form gerçek alıcıyla test edilir ve önceki artefact geri dönüş için korunur.

Sık sorulan sorular

public_html içine hangi dosyaları atmalıyım?

Düz statik sitede tarayıcıya sunulacak HTML, CSS, JavaScript ve medya dosyalarını; build gerektiren statik projede ise build output klasörünün içeriğini atarsınız. Next.js server veya backend uygulamasında public_html tek başına yeterli değildir; uyumlu runtime ve start süreci gerekir.

Proje klasörünün tamamını ZIP yapıp yüklemek doğru mu?

Yalnız hosting/platform bu yöntemi açıkça bekliyor ve doğru dosya dışlama/çalıştırma adımları varsa olabilir. Aksi halde .git, local secret, cache ve gereksiz bağımlılık sızabilir. Yayımlanacak artefact'ı önceden belirlemek daha güvenlidir.

FTP ile SFTP aynı şey mi?

Hayır. SFTP, dosya işlemlerini SSH'nin şifreli taşıması üzerinden yapar. Düz FTP kimlik bilgisi ve trafiği için aynı korumayı sağlamaz. Sağlayıcınız SFTP/SSH sunuyorsa onu tercih edin.

Domain ve hosting aynı firmada olmak zorunda mı?

Hayır. Domain kayıt kuruluşunda, DNS başka sağlayıcıda, uygulama farklı hostta olabilir. Önemli olan sahiplik, yenileme ve DNS hedefinin belgelenmesidir.

DNS değişikliği neden hemen herkeste görünmüyor?

Resolver'lar önceki yanıtı TTL süresince önbellekte tutabilir. Yetkili nameserver yeni kaydı verse bile bazı kullanıcılar eski cache'i görebilir. TTL'yi önceden planlayın ve farklı resolver sonuçlarını doğrulayın.

.env dosyasını sunucuya koymalı mıyım?

Platform ve uygulama modeline bağlıdır; fakat dosyayı Git'e veya web root'a koymamalısınız. Tercihen platform secret yöneticisi kullanın. Dosya zorunluysa yalnız uygulama kullanıcısının okuyabileceği, public dizin dışında bir konum ve kontrollü izin kullanın; yedek/log politikasını da düşünün.

npm run build yerelde başarılıysa canlıda neden çalışmıyor?

Node sürümü, işletim sistemi, native paket, environment variable, dosya yolu büyük-küçük harfi, port, veritabanı erişimi veya platform özellik desteği farklı olabilir. Build ortamını sabitleyin, deployment logunu ve runtime logunu ayrı inceleyin.

Siteyi güncellerken eski dosyaları silmeli miyim?

Canlı klasörü doğrudan boşaltmak kesinti ve geri dönüş riski yaratır. Yeni sürümü ayrı release/deployment olarak hazırlayıp doğruladıktan sonra trafik hedefini değiştirin. Eski, artık kullanılmayan hash'siz dosyalar varsa temizlik ayrı ve kontrollü yapılmalıdır.

HTTPS sertifikasını bir kez kurmak yeterli mi?

Hayır. Sertifikaların süresi dolar; otomatik yenileme ve yenileme hatası bildirimi gerekir. Yönetilen hosting bunu sağlayabilir. Kendi sunucunuzda ACME istemcisinin yenileme görevi ve 80/443 ya da DNS doğrulama koşulları test edilmelidir.

Canlı yayın için Git bilmek zorunlu mu?

SFTP ile statik yükleme için zorunlu değildir; fakat sürüm geçmişi, geri alma, ekip çalışması ve otomatik dağıtım için güçlü biçimde önerilir. En azından yayımlanan dosyanın hangi kaynak sürümden üretildiğini kaydedin.

Sonuç

Yerel siteyi internete yüklemenin doğru yolu, önce uygulamanın çalışma modelini belirlemekle başlar. Statik site için build çıktısını statik hosta aktarmak; dinamik uygulama için uyumlu runtime, process ve reverse proxy kurmak; yönetilen platformda ise Git commit'inden izlenebilir artefact üretmek gerekir.

Hangi yöntem seçilirse seçilsin güvenli akış aynıdır: temiz build, secret ayrımı, ayrı release, geçici hedefte doğrulama, kontrollü DNS/HTTPS geçişi, gerçek kullanıcı görevi testi ve denenebilir rollback. Site ancak dosyalar sunucuya ulaştığında değil, alan adı üzerinden doğru ve güvenli biçimde çalıştığı; sahibi, logu ve geri dönüş yolu belli olduğu zaman yayınlanmış sayılır.

Kaynaklar