REHBER
Web sitesi yaptırmak ne kadar sürer ve ne kadar tutar?
Web sitesi süre ve maliyetini kapsam, iş günü, bağımlılık, risk ve toplam sahip olma maliyeti üzerinden hesaplayın; teklifleri aynı zeminde karşılaştırın.
Bir web sitesinin ne kadar süreceği ve ne kadar tutacağı, yalnız sayfa sayısıyla belirlenemez. Beş sayfalık fakat özgün tasarımlı, üç dilde, CRM bağlantılı ve eski URL'leri taşınacak bir site; daha çok sayfası bulunan sade bir tanıtım sitesinden uzun sürebilir. Aynı kapsamın iki farklı ekipteki takvim süresi de ekip kapasitesi, onay akışı ve paralel çalışma imkânı nedeniyle değişebilir.
Bu nedenle sağlıklı bir tahmin iki ayrı soruyu cevaplamalıdır:
- Teslimatlar için toplam kaç kişi-gün emek gerekir?
- Bu iş, bağımlılıklar ve beklemeler hesaba katıldığında takvimde ne zaman tamamlanabilir?
Bu rehber güncelliğini hızla kaybedebilecek bir piyasa fiyatı yayımlamaz ve fiyat garantisi vermez. Ücretler; kapsam, uzmanlık, kur, vergi, lisans, altyapı, risk ve hizmet modeline göre değişir. Bunun yerine gerçek teklifleri denetleyebileceğiniz, kendi rakamlarınızı yerleştirebileceğiniz bir hesaplama yöntemi sunar.
Son kaynak kontrolü: 29 Ağustos 2026.
Kısa cevap
Net bir ihtiyaç tanımı olmadan verilen süre ve fiyat, karar vermeye uygun bir taahhüt değil ön varsayımdır. Güvenilir tahmin için önce teslimatlar iş paketlerine ayrılır; her paket için emek, rol, bağımlılık ve belirsizlik kaydedilir. Sonra emek maliyeti, doğrudan giderler, altyapı, lisans, dış hizmetler, risk karşılığı ve vergiler ayrı gösterilir.
Temel hesap şu şekilde kurulabilir:
Emek maliyeti = Her rolün kişi-günü × o role ait günlük ücretlerin toplamı
İlk yatırım = Emek + kurulum + lisans/varlık + dış hizmet + doğrulanmış risk karşılığı + uygulanacak vergiler
Toplam sahip olma maliyeti = İlk yatırım + seçilen dönem boyunca altyapı + lisans + bakım + destek + geliştirme + operasyon
Takvim süresi ise kişi-gün toplamı değildir:
Takvim süresi = Kritik yol üzerindeki işler + zorunlu bekleme/onaylar + takvim riski için ayrılan süre
Örneğin 40 kişi-günlük iş, iki kişinin çalışmasıyla otomatik olarak 20 takvim gününde bitmez. Tasarım onaylanmadan bazı geliştirmeler başlayamıyorsa, içerik müşteriden bekleniyorsa veya aynı uzman eş zamanlı iki görevi yapamıyorsa paralellik sınırlıdır. GAO Schedule Assessment Guide, güvenilir bir programın faaliyetleri, bağımlılıkları, kaynakları ve kritik yolu göstermesi; takvim riskinin de maliyet tahminiyle ilişkilendirilmesi gerektiğini açıklar.
Önce dört farklı ölçüyü ayırın
Kişi-gün
Bir uzmanın bir iş günündeki emeğini ifade eder. İki kişinin aynı gün çalışması iki kişi-gündür. Teklifin üretim yükünü anlamak için kullanılır; teslim tarihini tek başına göstermez.
İş günü
Ekibin fiilen çalışabildiği günlerdir. Hafta sonu, resmî tatil ve planlı izinler hesaba katılmalıdır. “10 iş günü” ile “10 takvim günü” aynı değildir.
Geçen takvim süresi
Başlangıç ile teslim arasındaki gerçek süredir. Müşteri onayı, içerik bekleme, sağlayıcı incelemesi ve DNS yayılımı gibi ekip çalışmasa da takvimi ilerleten olayları içerir.
Yayın sonrası tamamlanma
Teknik yayın anı her zaman projenin bittiği an değildir. Eski sitenin arama sonuçlarındaki URL'lerinin taşınması, analitik verinin doğrulanması, hata izleme ve stabilizasyon devam edebilir. Google, URL değişiklikli site taşımalarında küçük ve orta sitelerin çoğu sayfasının taşınmasının birkaç hafta sürebileceğini; büyük sitelerde daha uzun olabileceğini belirtir. Bu süre ajansın kodlama süresi değil, arama sistemlerinin yeniden tarama ve işleme süresidir. Google Search Central site taşıma rehberi
Güvenilir tahminin temeli: işi görünür parçalara ayırmak
ABD Government Accountability Office'un maliyet tahmin rehberi; amaç ve kapsamın tanımlanmasını, teknik temel oluşturulmasını, iş kırılım yapısını, varsayımları, veri toplamayı, tahmin yöntemini, duyarlılık/risk analizini, belgelendirmeyi ve gerçek maliyetlerle güncellemeyi yüksek kaliteli tahminin temel parçaları olarak ele alır. Rehber büyük programlara yönelik olsa da yöntem, web projesine daha hafif bir biçimde uyarlanabilir. GAO Cost Estimating and Assessment Guide
Bir web sitesi için iş kırılımı en az şu başlıkları kapsamalıdır:
- Keşif, hedefler ve başarı ölçütleri
- Mevcut site, içerik ve teknik altyapı denetimi
- Kullanıcı ihtiyaçları ve ana görevler
- Site haritası, bilgi mimarisi ve kullanıcı akışları
- İçerik envanteri, yazım, düzenleme ve onay
- Wireframe ve prototip
- Görsel tasarım sistemi ve benzersiz şablonlar
- Ön yüz geliştirme
- CMS veya arka yüz geliştirme
- Formlar ve üçüncü taraf entegrasyonları
- Ürün, yazı veya sayfa verisinin girişi
- Eski içerik, medya ve URL taşınması
- Mobil ve tarayıcı testleri
- Erişilebilirlik, performans ve güvenlik doğrulaması
- Kullanıcı kabul testi ve düzeltmeler
- Alan adı, DNS, e-posta ve yayın kurulumu
- Analitik, arama motoru araçları ve izleme
- Eğitim, dokümantasyon ve devir
- Yayın sonrası stabilizasyon
- Sürekli bakım ve destek
“Kurumsal web sitesi” ifadesi bunların hangilerinin dahil olduğunu söylemez. Teklif, her başlık için teslimatı, sorumluyu, kabul ölçütünü ve hariç tutulanları göstermelidir.
Süreyi en çok etkileyen kapsam değişkenleri
Sayfa sayısından önce benzersiz şablon sayısı
Yüz blog yazısı tek bir yazı şablonunu kullanabilir. Buna karşılık ana sayfa, hizmet detayı, vaka çalışması, rehber, ekip, kariyer ve iletişim sayfalarının her biri farklı içerik modeli, responsive davranış ve test gerektirebilir. Tahminde “kaç URL” yanında “kaç benzersiz şablon ve durum” sorulmalıdır.
Hazır içerik ile içerik üretimi arasındaki fark
Metin, fotoğraf, video, ürün verisi ve yasal metinler hazır değilse proje yalnız tasarım ve yazılım değildir. Röportaj, araştırma, yazım, çekim, düzenleme, çeviri, veri temizleme ve onay ayrı işlerdir. İçerik teslim tarihleri proje programına açık bağımlılık olarak eklenmelidir.
Özgün tasarım seviyesi
Hazır bir tasarım sisteminin markaya uyarlanması ile araştırma, sanat yönü, özgün illüstrasyon, motion tasarımı ve çok sayıda etkileşim durumu olan bir deneyim aynı sürede üretilemez. Her animasyonun mobil, düşük güçlü cihaz ve azaltılmış hareket tercihi için davranışı da test kapsamı yaratır.
Yönetim paneli ve içerik modeli
Bir sayfadaki metni değiştirmek ile yeniden kullanılabilir bloklar, kategori ilişkileri, editör rolleri, taslak-onay akışı, zamanlanmış yayın ve önizleme kurmak aynı değildir. CMS'te değiştirilecek her alan ve rol tanımlanmalıdır.
Entegrasyon sayısı değil, entegrasyon belirsizliği
Belgeli ve test ortamı bulunan bir API daha öngörülebilirdir. Eksik dokümantasyon, erişim izni bekleme, eski sistem, veri eşleme, hız limiti, webhook güvenilirliği ve sağlayıcı incelemesi süre riskini büyütür. En riskli entegrasyon, fiyat sabitlemeden önce küçük bir teknik keşifle doğrulanabilir.
Veri ve içerik taşıma
“Eski site taşınacak” ifadesi; kaç URL, hangi dosyalar, hangi metadata, hangi yönlendirmeler ve hangi temizlik kurallarının bulunduğunu söylemez. Google, URL eşleme, kalıcı yönlendirmeler, canonical kuralları, robots/noindex kontrolleri, sitemap ve yayın sonrası izlemeyi taşımanın parçaları olarak sayar. Google Search Central
Dil ve bölge sayısı
İkinci dil yalnız metni çoğaltmaz. URL yapısı, dil seçimi, çeviri akışı, görsel içindeki metinler, metadata, arama, form mesajları, tarih/para biçimi ve içerik onayı da kapsam kazanır.
E-ticaret ve ödeme
Ürün varyantı, stok, kargo, indirim, iade, fatura, ödeme, üyelik ve operasyon bağlantıları normal içerik sitesinden farklı veri ve hata durumları gerektirir. Sağlayıcı hesabının açılması veya ticari doğrulamalar da teknik ekip dışındaki takvim bağımlılıkları olabilir.
Kalite hedefleri
Erişilebilirlik, güvenlik, performans ve tarayıcı desteği “son gün bakılacak” belirsiz işler olmamalıdır. W3C, erişilebilirlik için sorumluluk, bütçe, eğitim, değerlendirme ve kullanıcı testinin planlanmasını; değerlendirmelerin erken ve düzenli yapılmasını önerir. W3C Planning and Managing Web Accessibility W3C'nin ayrıntılı planlama rehberi bütçede denetim, engelli kullanıcılarla test, eğitim, araç ve gerektiğinde uzman desteğinin düşünülmesini ayrıca belirtir. W3C WAI Plan WCAG 2.2 ise doğrulanabilir başarı ölçütleri sunar. W3C WCAG 2.2
Güvenlikte de “güvenli olacak” yeterli kabul ölçütü değildir. OWASP ASVS, web uygulaması güvenlik doğrulama gereksinimlerini sözleşmede tanımlamak için kullanılabilir. OWASP ASVS NIST SSDF, güvenli geliştirme uygulamalarının kullanılan yaşam döngüsüne eklenmesi gerektiğini ve alıcılarla tedarikçiler arasında ortak bir dil sağlayabileceğini belirtir. NIST SP 800-218
Takvim nasıl hesaplanır?
1. Faaliyetleri ve teslimatları yazın
Her faaliyet, bittiği anlaşılacak kadar somut olmalıdır. “Tasarım” yerine “onaylı ana sayfa masaüstü/mobil tasarımı ve bileşen durumları” gibi bir çıktı tanımlayın.
2. Bağımlılıkları bağlayın
Hangi işin başlaması için hangisinin bitmesi gerektiğini gösterin. Örneğin:
- Onaylı bilgi mimarisi, ayrıntılı sayfa tasarımından önce gerekebilir.
- İçerik modeli, CMS geliştirmesinden önce netleşmelidir.
- Sağlayıcı test anahtarı, ödeme entegrasyonu testinden önce alınmalıdır.
- URL envanteri, yönlendirme haritasından önce tamamlanmalıdır.
- Kabul testi, test ortamındaki sürüm kararlı olmadan başlayamaz.
3. Rol ve kapasite atayın
Bir tasarımcı iki işi aynı gün tam kapasite yürütemez. Aynı kişi tasarım ve geliştirme yapıyorsa kâğıt üzerinde paralel görünen faaliyetler gerçekte sıraya girebilir. Ekip takviminde mevcut müşteri işleri, izinler ve bakım sorumlulukları da görünmelidir.
4. Kritik yolu bulun
Kritik yol, gecikmesi proje bitişini geciktiren bağlantılı faaliyet dizisidir. Kritik olmayan işteki boşluk, projenin tamamını etkilemeyebilir. Bu ayrım, “her şeyi hızlandıralım” yerine gerçekten teslim tarihini etkileyen işe odaklanmayı sağlar. GAO'nun program rehberi, bütün faaliyetlerin mantıksal bağlantılarla kurulmasını ve kritik/neredeyse kritik yolların izlenmesini güvenilir takvimin unsurları arasında sayar. GAO Schedule Assessment Guide
5. Onay ve bekleme sürelerini ayrı gösterin
Müşteriye gönderilen tasarımın üç gün sonra incelenmesi, üç günlük geliştirme emeği değildir; fakat teslim tarihini üç gün ileri taşıyabilir. Programda şu beklemeler ayrı kalem olmalıdır:
- İçerik ve görsel teslimi
- Karar verici toplantısı
- Tasarım ve metin onayı
- Hukuk veya bilgi güvenliği incelemesi
- API hesabı ve erişim anahtarı
- Ödeme veya e-posta sağlayıcısı doğrulaması
- Alan adı/DNS erişimi
- Kullanıcı kabul testi geri bildirimi
6. Belirsizlik için üç nokta düşünün
Tek sayı vermek yerine önemli faaliyetler için iyimser, en olası ve kötümser süre kaydedilebilir. Bu üç değer, bilinmeyeni görünür kılar. GAO'nun takvim risk rehberi de faaliyet belirsizliğini modellemek için iyimser, en olası ve kötümser tahminlerin kullanılabileceğini açıklar. GAO Schedule Assessment Guide, erişilebilir PDF
Basit PERT beklenen değer formülü şöyledir:
Beklenen süre = (İyimser + 4 × En olası + Kötümser) / 6
Örnek: Bir entegrasyon için değerler 3, 5 ve 11 iş günü ise beklenen değer (3 + 4×5 + 11) / 6 = 5,67 iş günü olur. Bu sayı kesin teslim tarihi değildir; planlama girdisidir. Büyük veya kritik işlerde faaliyetlerin ortak etkisi bir takvim risk analiziyle değerlendirilmelidir.
7. Takvim rezervini riskten türetin
Her projeye ezbere yüzde eklemek yerine risk kaydı tutun. Her risk için olasılık, etki, tetikleyici, önleme, çözüm ve sorumlu belirleyin. Risk gerçekleşmediğinde rezerv, yeni özellik ekleme bütçesine kendiliğinden dönüşmemelidir.
Yakın dönem işlerini daha ayrıntılı, uzak dönem hedeflerini daha esnek tutun. GOV.UK yol haritası rehberi, uzak geleceğe ilişkin belirsizliğin daha yüksek olduğunu ve fazların zaman kutulu tutulması gerektiğini vurgular. GOV.UK Developing a roadmap
Örnek süre hesabı: rakam değil yöntem
Aşağıdaki örnek tamamen varsayımsaldır; piyasa standardı veya teslim sözü değildir. Amaç kişi-gün ile takvim süresinin neden farklı olduğunu göstermektir.
Bir kurumsal site için tahmini emek şöyle olsun:
| İş paketi | Tahmini emek | |---|---:| | Keşif ve kapsam | 4 kişi-gün | | Bilgi mimarisi ve içerik planı | 6 kişi-gün | | Metin düzenleme | 6 kişi-gün | | Görsel tasarım | 10 kişi-gün | | Ön yüz ve CMS geliştirme | 16 kişi-gün | | İçerik girişi ve taşıma | 5 kişi-gün | | QA, erişilebilirlik ve güvenlik kontrolleri | 6 kişi-gün | | Yayın, eğitim ve stabilizasyon | 3 kişi-gün | | Toplam | 56 kişi-gün |
Bu 56 kişi-gün, tek kişinin aralıksız 56 günde bitireceği anlamına gelmez. Metin düzenleme ile ilk tasarım kısmen paralel yürüyebilir; geliştirme onaylı tasarım sistemiyle başlayabilir; içerik girişi şablonlar hazır oldukça ilerleyebilir. Buna karşılık müşteri onayı, API erişimi veya fotoğraf teslimi kritik yolu uzatabilir.
Sağlıklı teklif, yalnız “sekiz hafta” yazmak yerine şu varsayımları da açıklar:
- Proje başlangıcında marka dosyaları hazırdır.
- Tek karar verici veya birleşik geri bildirim vardır.
- Her onay turu iki iş gününde tamamlanır.
- Belirlenen sayıda tasarım ve düzeltme turu dahildir.
- Metinlerin kaynak doğruluğu müşteri tarafından onaylanır.
- Entegrasyonların test ortamı ve belgeleri erişilebilirdir.
- Kapsam dışı istekler değişiklik sürecinden geçer.
Bu varsayımlardan biri değişirse önce kritik yol ve iş yükü yeniden hesaplanır; tarih sezgisel olarak ötelenmez.
Maliyet nasıl hesaplanır?
Emek maliyeti
Her iş paketi için gerekli roller ve kişi-günler çıkarılır. Tek bir ortalama ücret kullanılabilir; ancak tasarım, geliştirme, güvenlik incelemesi, içerik ve proje yönetiminin ücretleri farklıysa rol bazlı hesap daha şeffaftır.
Örnekte R_tasarım, R_yazılım ve R_içerik ilgili günlük ücretleri temsil etsin:
Emek = tasarım kişi-günü × R_tasarım + yazılım kişi-günü × R_yazılım + içerik kişi-günü × R_içerik + diğer roller
Bu formül herhangi bir para biriminde kullanılabilir. Günlük ücretin içinde genel gider, araçlar ve kâr bulunup bulunmadığı tekliften anlaşılmalıdır.
Doğrudan proje giderleri
- Ücretli yazı tipi, stok görsel, müzik veya video lisansı
- Profesyonel fotoğraf, video, illüstrasyon veya seslendirme
- Çeviri, redaksiyon veya alan uzmanı incelemesi
- Ücretli eklenti, tema veya entegrasyon aracı
- Güvenlik, erişilebilirlik ya da performans için dış denetim
- Veri temizleme ve taşıma hizmeti
- Sağlayıcı kurulum veya doğrulama ücreti
Lisansın tek seferlik mi, yıllık mı, site başına mı ve kimin hesabına alınacağı yazılmalıdır.
Altyapı ve operasyon
- Alan adı yenileme
- Hosting, sunucu veya platform kullanımı
- Veritabanı, dosya depolama ve trafik
- E-posta gönderimi ve kurumsal posta
- CDN, WAF, yedek ve izleme
- Analitik veya kullanıcı geri bildirim araçları
- Bakım, güvenlik güncellemesi ve destek
Başlangıç fiyatı düşük görünen bir platform, kullanım büyüdükçe farklı maliyet üretebilir. Tahminde yalnız ilk ay değil, anlamlı bir kullanım senaryosuyla en az ilk yıl görünmelidir.
Risk ve belirsizlik karşılığı
Risk karşılığı gizli bir kâr kalemi olmamalıdır. “Eski sistem API'si belgesiz; iki günlük teknik keşiften sonra entegrasyon tahmini güncellenecek” gibi açık bir gerekçe, rastgele yüzde eklemekten daha denetlenebilirdir. GAO maliyet rehberi duyarlılık ve risk analizini güvenilir tahmin sürecine dahil eder. GAO Cost Estimating and Assessment Guide
Vergiler ve para birimi
Teklifte tutarların vergi dahil veya hariç olduğu, para birimi, kurun hangi tarihte sabitleneceği, dövizli lisansların nasıl yansıtılacağı ve ödeme planı açık olmalıdır. Vergi uygulaması işletme ve işlem türüne göre değişebileceğinden mali müşavir değerlendirmesi gerekir.
İlk fiyat yerine toplam sahip olma maliyetine bakın
Web sitesi yayınlandıktan sonra yaşamaya devam eden bir hizmettir. Bir ve üç yıllık görünüm için şu tabloyu doldurun:
| Kalem | Kurulum | Aylık | Yıllık | Kullanıma bağlı | Sorumlu | |---|---:|---:|---:|---:|---| | Tasarım ve geliştirme | | | | | | | İçerik ve taşıma | | | | | | | Domain | | | | | | | Hosting/platform | | | | | | | Lisanslar | | | | | | | E-posta ve bildirim | | | | | | | Yedek ve izleme | | | | | | | Bakım ve güvenlik | | | | | | | İçerik operasyonu | | | | | | | Yeni geliştirmeler | | | | | | | Sağlayıcıdan çıkış/taşıma | | | | | |
Üç yıllık basitleştirilmiş formül:
3 yıllık TCO = İlk yatırım + 36 × aylık giderler + 3 × yıllık giderler + tahmini kullanım giderleri + planlı geliştirmeler
Enflasyon, kur, vergi ve sağlayıcı fiyat değişiklikleri ayrıca senaryo olarak ele alınmalıdır. Gelecekteki rakamı kesinmiş gibi göstermek yerine baz, düşük ve yüksek kullanım senaryoları yazın.
Proje türüne göre süreyi nasıl düşünmelisiniz?
Aşağıdaki sınıflar süre garantisi vermez; hangi iş paketlerinin baskın olacağını anlamaya yarar.
Landing page
Az sayıda şablon olabilir; fakat mesaj, teklif, dönüşüm akışı, özgün görsel, animasyon, form ve analitik üzerinde yoğun çalışma gerekebilir. “Tek sayfa” otomatik olarak “birkaç günlük iş” değildir. İçerik ve sanat yönü kritik yol olabilir.
Küçük kurumsal site
Hizmetler, hakkımızda, referanslar, rehber ve iletişim gibi tekrar kullanılabilir şablonlar bulunur. İçerik hazırsa tasarım sistemi ve geliştirme öne çıkar; içerik dağınıksa envanter, yazım ve onay süresi baskınlaşır.
İçerik veya rehber sitesi
Şablon sayısı sınırlı kalabilir; içerik modeli, arama, filtre, kategori, editör deneyimi, yönlendirme ve çok sayıda içeriğin taşınması büyük iş paketleridir. URL envanteri ve yayın akışı erken çözülmelidir.
E-ticaret
Ürün/veri modeli, varyant, stok, fiyat, kampanya, ödeme, kargo, iade, e-posta, fatura ve operasyon testleri bulunur. Ürün sayısı kadar ürün verisinin kalitesi ve kaynak sistemle eşleşmesi önemlidir.
Özel web uygulaması
Roller, yetkiler, iş kuralları, veri yaşam döngüsü, hata durumları, entegrasyon, güvenlik ve operasyon kapsamı belirleyicidir. GOV.UK Service Manual'ın discovery, alpha, beta ve live ayrımı; önce problemi anlamayı, riskli varsayımları prototiplemeyi ve gerçek hizmeti öğrenerek geliştirmeyi öneren faydalı bir yaşam döngüsü örneğidir. Ancak oradaki süre örnekleri her ticari siteye doğrudan taşınmamalıdır. GOV.UK Agile delivery
Bu yaklaşımda alpha aşamasının amacı üretim kodunu tamamlamak değil, discovery sırasında bulunan en riskli varsayımları yeterli prototiplerle sınamaktır. Bu ayrım, belirsiz bir entegrasyonu veya kullanıcı akışını doğrudan tam kapsamlı geliştirmeye sokmadan öğrenme maliyetini sınırlamaya yardımcı olur. GOV.UK Alpha phase
Teslim modeli fiyatı ve riski nasıl değiştirir?
Sabit kapsam, sabit fiyat
Teslimatlar, kabul ölçütleri ve varsayımlar yeterince netse bütçe öngörülebilir. Belirsiz kapsamda tedarikçi yüksek risk payı koyabilir veya değişiklikleri sık sık ayrıca fiyatlandırabilir. Sözleşmede değişiklik süreci bulunmalıdır.
Zaman ve malzeme
Gerçekleşen emek ve giderler üzerinden ilerler. Öğrenmenin yüksek olduğu özel uygulamalarda esneklik sağlar; fakat bütçe sınırı, öncelik sırası, düzenli raporlama ve durdurma noktaları yoksa müşteri kontrolü zayıflar.
Zaman kutulu keşif, ardından teklif
Belirsiz projenin önce sınırlı bir keşif çalışmasıyla çözülmesidir. Çıktı; problem tanımı, kapsam seçenekleri, teknik riskler, prototip, iş kırılımı ve güncellenmiş tahmin olabilir. GOV.UK discovery rehberi de çözümü inşa etmeye başlamadan önce kullanıcı, problem ve kısıtları anlamayı vurgular. GOV.UK Discovery phase
Aşamalı sabit bütçe
Her fazın teslimatı ve bütçesi ayrı onaylanır. Keşif, tasarım, geliştirme ve yayın arasında devam/dur kararları verilebilir. Büyük belirsizliği tek sözleşmede saklamak yerine bilgi arttıkça tahmin güncellenir.
Sürekli ekip veya bakım paketi
Yayın sonrası düzenli geliştirme ve işletim için uygundur. Paket; dahil saat/kapasite, yanıt süresi, acil durum, kullanılmayan kapasite, güvenlik güncellemesi, yedek, izleme ve yeni özellik ayrımını yazmalıdır.
Teklifleri aynı zeminde karşılaştırma yöntemi
İki teklifi yalnız toplam fiyat ve tarihle karşılaştırmayın. Her teklifi aşağıdaki ortak matrise aktarın:
| Karşılaştırma alanı | Teklif A | Teklif B | |---|---|---| | Hedef ve başarı ölçütü | | | | Benzersiz şablonlar | | | | İçerik sorumluluğu | | | | Tasarım teslimatları | | | | CMS ve roller | | | | Entegrasyonlar | | | | Veri/URL taşıma | | | | Erişilebilirlik hedefi | | | | Güvenlik kabul ölçütü | | | | Performans hedefi | | | | Test cihaz ve tarayıcıları | | | | Revizyon/onay turu | | | | Takvim varsayımları | | | | Kapsam dışı işler | | | | Yayın ve stabilizasyon | | | | Eğitim ve devir | | | | Fikri haklar ve hesap sahipliği | | | | Aylık/yıllık giderler | | | | Bakım ve destek | | | | Çıkış ve taşıma imkânı | | |
Boş hücre, “dahil değil” demek değildir; açıklığa kavuşturulması gereken risktir.
Müşteri gecikmesini nasıl önlersiniz?
Web projesinin süresi yalnız tedarikçinin hızına bağlı değildir. Müşteri tarafında şu sistemi kurun:
- Tek bir proje sorumlusu atayın.
- Birden fazla paydaşın yorumunu tek listede birleştirin.
- Her onay için son tarih belirleyin.
- Kişisel zevk yerine hedef ve kabul ölçütüyle değerlendirin.
- Metin, görsel ve erişimleri başlamadan önce envanterleyin.
- Hukuk, güvenlik ve yönetim onaylarını takvime ekleyin.
- Yeni isteği mevcut kapsamla karıştırmayın; değişiklik kaydı açın.
- Sessiz kalmanın otomatik onay sayılıp sayılmayacağını sözleşmede netleştirin.
- Geciken müşteri girdisinin teslim tarihine etkisini önceden tanımlayın.
Onay turu sınırlamak, geri bildirimi bastırmak için değil; kararın ne zaman tamamlandığını göstermek içindir. Eksik veya hatalı teslim, revizyon kotasından düşülmemelidir.
Bütçe yetmiyorsa kapsamı güvenli biçimde küçültün
Maliyeti düşürmenin en sağlıklı yolu görünmeyen kalite işlerini silmek değil, iş değerini fazlara ayırmaktır:
- Önce en önemli hedef kitle ve ana dönüşüm yolunu yayınlayın.
- İkinci dili sonraki faza bırakın; fakat URL ve içerik modelini hazırlayın.
- Özel yönetim paneli yerine yeterli bir mevcut CMS kullanın.
- Düşük değerli animasyon ve benzersiz şablonları azaltın.
- Karmaşık entegrasyonu ilk fazda kontrollü manuel süreçle doğrulayın.
- Eski içeriklerin tümünü taşımak yerine değerli ve güncel olanları seçin.
- Ürün özelliklerini “olmalı, olursa iyi olur, sonra olabilir” şeklinde önceliklendirin.
- En riskli varsayımı küçük bir prototiple test edin.
Şunları bütçe kısma kalemi yapmayın:
- Temel güvenlik ve erişim kontrolü
- Yedekleme ve geri yükleme doğrulaması
- Kritik kullanıcı akışlarının testi
- Temel erişilebilirlik
- Domain, altyapı ve hesap sahipliğinin müşteriye devri
- Kaynak kodu, veri ve içerik için çıkış imkânı
- Eski URL'lerin doğru yönlendirilmesi
- Gizlilik ve veri işleme sorumluluklarının açıklığı
Gerçekçi olmayan tekliflerin uyarı işaretleri
- İhtiyaç sorulmadan kesin fiyat ve gün verilmesi
- Her büyüklükte projeye aynı teslim süresinin söylenmesi
- Benzersiz şablon yerine yalnız sayfa sayısının yazılması
- İçeriği kimin hazırlayacağının belirtilmemesi
- Mobil ve erişilebilirlik testinin kapsamda görünmemesi
- Entegrasyonların yalnız adının yazılması; veri ve hata akışının tanımlanmaması
- Müşteri onayı ve bekleme sürelerinin programda bulunmaması
- Varsayım, hariç tutma ve değişiklik sürecinin olmaması
- Test, kullanıcı kabulü ve düzeltme süresinin ayrılmaması
- Yayın, yönlendirme, analitik ve izleme işlerinin unutulması
- Domain ve hizmet hesaplarının tedarikçinin kişisel hesabında kalması
- Kaynak kodu, tasarım dosyası ve içerik sahipliğinin belirsiz olması
- Sürekli giderlerin yalnız ilk ödemeden sonra açıklanması
- Çok düşük başlangıç fiyatının zorunlu uzun sözleşmeye bağlanması
- “SEO garantisi” veya tüm cihazlarda kusursuzluk gibi ölçülemez vaatler
- Yedek var denmesine rağmen geri yükleme testinin tanımlanmaması
- Teslimden sonra destek kanalının ve yanıt süresinin olmaması
Satın alma öncesi 80 maddelik kontrol listesi
Amaç ve kapsam
- [ ] Sitenin birincil ticari amacı yazılı mı?
- [ ] Ana hedef kitle tanımlı mı?
- [ ] Kullanıcının tamamlaması gereken ana görev belli mi?
- [ ] Başarı ölçütleri ve ölçüm yöntemi belli mi?
- [ ] Site haritası veya sayfa listesi var mı?
- [ ] Benzersiz şablon sayısı belli mi?
- [ ] Her şablonun içerik alanları tanımlı mı?
- [ ] Dahil özellikler listelenmiş mi?
- [ ] Hariç özellikler listelenmiş mi?
- [ ] İlk faz ve sonraki fazlar ayrılmış mı?
İçerik ve tasarım
- [ ] Metinleri kimin yazacağı belli mi?
- [ ] Kaynak doğruluğunu kimin onaylayacağı belli mi?
- [ ] Görsellerin kaynağı ve lisansı belli mi?
- [ ] Fotoğraf veya video üretimi ayrıca planlandı mı?
- [ ] Çeviri ve yerelleştirme sorumlusu belli mi?
- [ ] Eski içerik envanteri çıkarıldı mı?
- [ ] Tasarımın hazır tema mı özgün çalışma mı olduğu açık mı?
- [ ] Mobil tasarım kapsamı yazılı mı?
- [ ] Tasarım sistemi veya bileşen teslimatı belli mi?
- [ ] Tasarım onay ve revizyon turları tanımlı mı?
Teknik kapsam
- [ ] Teknoloji ve hosting modeli açıklanmış mı?
- [ ] CMS'te düzenlenebilir alanlar belli mi?
- [ ] Kullanıcı rolleri ve yetkiler belli mi?
- [ ] Form alanları, alıcıları ve veri akışı tanımlı mı?
- [ ] Entegrasyonların API/test erişimi doğrulandı mı?
- [ ] Entegrasyon hata senaryoları kapsamda mı?
- [ ] İçe veya dışa aktarım ihtiyacı tanımlı mı?
- [ ] Arama, filtre ve kategori davranışı tanımlı mı?
- [ ] E-posta bildirimleri ve şablonları listeli mi?
- [ ] Üçüncü taraf bağımlılıkları listeli mi?
Kalite ve doğrulama
- [ ] Desteklenecek cihaz ve tarayıcılar yazılı mı?
- [ ] Erişilebilirlik hedefi ve test yöntemi belli mi?
- [ ] Klavye ve ekran okuyucu kontrolleri kapsamda mı?
- [ ] Performans hedefi ve ölçüm koşulu belli mi?
- [ ] Güvenlik gereksinimleri kabul ölçütüne dönüştürüldü mü?
- [ ] Bağımlılık ve gizli bilgi kontrolleri kapsamda mı?
- [ ] Yedekleme ve geri yükleme testi tanımlı mı?
- [ ] Hata izleme ve log sorumluluğu belli mi?
- [ ] Kullanıcı kabul testi senaryoları hazır mı?
- [ ] Kabul testinde hata ile yeni isteğin ayrımı belli mi?
Süre ve proje yönetimi
- [ ] İş kırılımı teklifte görünür mü?
- [ ] Kişi-gün ile takvim süresi ayrılmış mı?
- [ ] Faaliyet bağımlılıkları tanımlı mı?
- [ ] Kritik yol biliniyor mu?
- [ ] Ekip rolleri ve kapasitesi belli mi?
- [ ] Müşteri teslimatları takvimde mi?
- [ ] Onay için süre sınırı var mı?
- [ ] Resmî tatil ve izinler hesaba katılmış mı?
- [ ] Önemli işler için belirsizlik aralığı var mı?
- [ ] Risk kaydı, sorumlular ve önlemler var mı?
Maliyet ve sözleşme
- [ ] Emek ve doğrudan giderler ayrılmış mı?
- [ ] Vergi dahil/hariç bilgisi açık mı?
- [ ] Para birimi ve kur kuralı belli mi?
- [ ] Ödeme planı teslimatlarla ilişkili mi?
- [ ] Lisansların tek seferlik/yıllık niteliği yazılı mı?
- [ ] Kullanıma bağlı maliyet senaryosu var mı?
- [ ] Değişiklik talebi süreci ve fiyatlama yöntemi belli mi?
- [ ] İptal veya durdurma koşulları belli mi?
- [ ] Gecikmenin taraflara etkisi yazılı mı?
- [ ] Bir ve üç yıllık toplam maliyet görülebiliyor mu?
Yayın ve devir
- [ ] Domain hesabı müşterinin kontrolünde mi?
- [ ] Hosting ve sağlayıcı hesaplarının sahibi belli mi?
- [ ] DNS değişikliği ve geri dönüş planı var mı?
- [ ] Eski-yeni URL yönlendirme haritası var mı?
- [ ] Sitemap, robots ve canonical kontrolleri planlı mı?
- [ ] Analitik ve Search Console kurulumu kapsamda mı?
- [ ] Çerez ve veri işleme yapılandırmasının sorumlusu belli mi?
- [ ] Kaynak kodu ve tasarım dosyası teslimi tanımlı mı?
- [ ] İçerik ve veri dışa aktarılabiliyor mu?
- [ ] Eğitim ve dokümantasyon teslimatı var mı?
Yayın sonrası
- [ ] Stabilizasyon süresi ve kapsamı belli mi?
- [ ] Garanti ile bakımın farkı açıklanmış mı?
- [ ] Destek kanalı ve yanıt hedefi yazılı mı?
- [ ] Güvenlik güncellemelerinin sorumlusu belli mi?
- [ ] Yedeklerin saklama ve geri yükleme süreci belli mi?
- [ ] İzleme uyarılarının kime gideceği belli mi?
- [ ] İçerik güncelleme sorumlusu belli mi?
- [ ] Lisans yenilemelerini kimin takip edeceği belli mi?
- [ ] Sağlayıcı değişiminde çıkış planı var mı?
- [ ] Tahminler gerçekleşen emek ve maliyetle güncellenecek mi?
Adım adım teklif alma süreci
- İş hedefini ve ana kullanıcı görevini bir sayfada tanımlayın.
- Mevcut içerik, URL, hesap ve entegrasyon envanterini çıkarın.
- Olmazsa olmazları sonraki fazda yapılabileceklerden ayırın.
- Benzersiz şablonları ve temel kullanıcı akışlarını listeleyin.
- İçerik, tasarım, teknik, kalite ve operasyon sorumlularını belirleyin.
- Belirsiz entegrasyon veya veri taşıma için ücretli/sınırlı keşif isteyin.
- Tedarikçiden iş kırılımı, varsayım, hariç tutma ve kabul ölçütü alın.
- Kişi-gün, takvim süresi ve müşteri beklemelerini ayrı görün.
- Teklifleri ortak karşılaştırma matrisine aktarın.
- İlk fiyat yanında bir ve üç yıllık toplam maliyeti hesaplayın.
- Sözleşmeye değişiklik, hesap sahipliği, devir ve çıkış koşullarını yazın.
- Proje boyunca gerçekleşen süre/maliyetle tahmini düzenli güncelleyin.
Sık sorulan sorular
Beş sayfalık web sitesi kaç günde biter?
Sayfa sayısı tek başına yeterli değildir. Benzersiz şablon, içerik hazırlığı, özgün tasarım, CMS, entegrasyon, animasyon, kalite testleri ve onay süresi gerekir. Aynı beş sayfa, hazır içerikli bir tema uyarlaması da özel tasarım ve entegrasyonlu bir proje de olabilir.
Teklif almak için bütün ayrıntıları bilmem gerekir mi?
Hayır. Ama bilinmeyenler açıkça listelenmelidir. Belirsizlik yüksekse önce sınırlı keşif, prototip veya teknik inceleme yapılır; ardından daha güvenilir teklif çıkarılır.
Neden ajanslar farklı süre veriyor?
Kapsam yorumları, ekip kapasitesi, kalite hedefi, içerilen roller, paralel çalışma imkânı, onay varsayımı ve risk yaklaşımı farklı olabilir. Teslimatları ve varsayımları eşitlemeden süreleri karşılaştırmayın.
Kişi-gün neden takvim gününe eşit değil?
Bazı işler paralel, bazıları bağımlıdır. Aynı uzman birden fazla işi sırayla yapabilir; müşteri onayı veya sağlayıcı erişimi beklenebilir. Teslim tarihini toplam emek değil, kritik yol ve beklemeler belirler.
Kesin fiyat mı saatlik çalışma mı daha iyi?
Net kapsamda sabit fiyat; belirsiz ve öğrenmeye açık üründe zaman/malzeme veya aşamalı bütçe daha uygun olabilir. Her modelde kapsam, bütçe sınırı, raporlama, kabul ve değişiklik kuralları açık olmalıdır.
En ucuz teklif neden pahalıya dönüşebilir?
İçerik, mobil tasarım, taşıma, test, güvenlik, yayın, lisans ve bakım kapsam dışıysa ilk rakam yalnız projenin bir bölümünü gösterir. Sonradan eklenen işler ve yeniden yapım toplam maliyeti yükseltebilir.
Hazır tema kullanmak süreyi ne kadar kısaltır?
Sabit oran verilemez. Tema görsel üretimi azaltabilir; fakat içerik, marka uyarlaması, erişilebilirlik, performans, eklenti uyumu, entegrasyon, veri taşıma ve test devam eder. Uygun olmayan temayı zorlamak bazen özgün geliştirmeden daha fazla emek çıkarabilir.
İçerikleri müşteri hazırlarsa proje hızlanır mı?
İçerik gerçekten hazır, doğru formatta ve onaylıysa evet. Eksik başlıklar, düşük kaliteli görseller, tutarsız ürün verisi veya çoklu onay süreci kritik yolu uzatabilir. İçerik teslim planı başlangıçta yapılmalıdır.
Revizyon sayısı kaç olmalı?
Evrensel bir sayı yoktur. Her turun neyi kapsadığı, birleşik geri bildirimin kimden geleceği ve hata düzeltmesinin revizyon sayılmayacağı tanımlanmalıdır. Erken wireframe ve prototip onayı, geç aşamadaki pahalı değişiklikleri azaltır.
Web sitesi yayına girince maliyet biter mi?
Hayır. Domain, hosting, lisans, e-posta, yedek, izleme, bakım, güvenlik güncellemesi, içerik ve yeni geliştirme devam eder. Kararı ilk yatırım değil, seçilen dönemin toplam sahip olma maliyetiyle verin.
SEO çalışması süreye dahil mi?
Teknik temel, metadata alanları, taranabilirlik, sitemap, yönlendirme ve ölçüm kurulumu proje kapsamında olabilir. Anahtar kelime araştırması, sürekli içerik üretimi, dijital PR ve sonuç takibi ayrı devam eden hizmetlerdir. Teklif hangi parçanın dahil olduğunu söylemelidir.
Site taşıma neden ayrıca planlanır?
Eski URL'lerin eşlenmesi, içerik ve dosya transferi, kalıcı yönlendirme, canonical/robots kontrolü, sitemap ve yayın sonrası izleme gerekir. Arama sistemlerinin yeni URL'leri işlemesi de teknik yayından sonra devam eder. Google Search Central
Erişilebilirlik sonradan eklenebilir mi?
Bazı sorunlar düzeltilebilir; fakat tasarım sistemi, içerik, klavye davranışı ve bileşen mimarisine baştan dahil etmek daha öngörülebilirdir. W3C, erişilebilirliğin üretim sürecine entegre edilmesini ve erken/düzenli değerlendirilmesini önerir. W3C WAI
Acil teslim için daha fazla geliştirici eklemek yeterli mi?
Her zaman değil. Bölünebilir işlerde kapasite artabilir; ancak karar, tasarım, bağımlılık, iletişim ve kritik uzman işleri paralelleşmeyebilir. Önce kritik yolu ve azaltılabilecek kapsamı bulun.
Proje gecikirse kim sorumludur?
Tek bir genel cevap yoktur. Program; tedarikçi faaliyetlerini, müşteri teslim/onaylarını ve üçüncü taraf bağımlılıklarını ayrı göstermelidir. Sözleşme gecikme bildirimini, yeniden planlamayı ve tarafların sorumluluklarını tanımlamalıdır.
Teklifte risk payı normal mi?
Belirsizliğin mali ve takvim etkisini hesaba katmak normaldir; fakat gerekçe görünür olmalıdır. Risk kaydı, keşif ve aralık tahmini; açıklamasız bir ek tutardan daha denetlenebilirdir.
Sonuç
“Web sitesi ne kadar sürer ve ne kadar tutar?” sorusunun güvenilir cevabı, hazır bir fiyat listesinden değil tanımlı işten çıkar. Önce hedef, benzersiz şablonlar, içerik, veri, entegrasyon, kalite ve yayın sorumlulukları belirlenir. Sonra bu işler kişi-gün, rol, bağımlılık ve risk düzeyinde tahmin edilir.
Emek toplamını teslim tarihi sanmayın. Takvim; kritik yol, ekip kapasitesi, müşteri onayı, üçüncü taraf beklemeleri ve risk rezerviyle oluşur. İlk yatırım tutarını da toplam maliyet sanmayın. Domain, altyapı, lisans, bakım, içerik, güvenlik ve çıkış maliyeti birlikte değerlendirilmelidir.
İyi teklif en küçük rakamı veya en iddialı tarihi veren değil; neyin teslim edileceğini, hangi varsayımla hesaplandığını, nasıl kabul edileceğini ve değişiklikte ne olacağını açıkça gösterendir. Belirsizlik yüksekse önce onu satın alınabilir küçük bir keşif çalışmasına dönüştürün. Bilgi arttıkça tahmini güncelleyin ve bütçeyi kullanıcıya değer üretmeyen özelliklerden kısın; güvenlik, erişilebilirlik, test, sahiplik ve geri dönüş kabiliyetinden değil.
Kaynaklar
- U.S. GAO — Cost Estimating and Assessment Guide (GAO-20-195G)
- U.S. GAO — Schedule Assessment Guide (GAO-16-89G)
- U.S. GAO — Schedule Assessment Guide, erişilebilir PDF
- GOV.UK Service Manual — Agile delivery
- GOV.UK Service Manual — How the discovery phase works
- GOV.UK Service Manual — How the alpha phase works
- GOV.UK Service Manual — Developing a roadmap
- W3C WAI — Planning and Managing Web Accessibility
- W3C WAI — Plan
- W3C — Web Content Accessibility Guidelines 2.2
- NIST — Secure Software Development Framework, SP 800-218
- OWASP — Application Security Verification Standard
- Google Search Central — Site Moves and Migrations