İçeriğe geç
Rehbere dön

REHBER

Web sitesi yaptırırken nelere dikkat edilmeli?

Ajans veya freelancer seçerken kapsam, domain, kaynak kod, güvenlik, SEO taşıması, test, bakım ve teslim şartlarını nasıl kontrol edeceğinizi öğrenin.

19 dk okumaGüncellendi: 29 Ağustos 2026

Web sitesi yaptırırken yalnız tasarım örneklerine ve toplam fiyata bakmak yeterli değildir. Asıl riskler çoğunlukla proje başladıktan sonra görünür: kapsamın belirsiz kalması, içeriklerin hazırlanmaması, domainin başkasının hesabında tutulması, çalışan dosyaların teslim edilmemesi, eski URL'lerin kaybolması, formların test edilmemesi veya bakım sorumluluğunun hiç konuşulmaması.

İyi bir tedarik süreci “güzel site yapabilir misiniz?” sorusundan daha ayrıntılıdır. İş hedefini, teslimatları, sahipliği, kabul ölçütlerini ve hizmet sona erdiğinde ne olacağını baştan netleştirir.

Bu rehber; ajans, freelancer veya yazılım şirketiyle çalışırken karar vermenizi kolaylaştıracak teknik ve operasyonel kontrol noktalarını açıklar. Hukuki hükümler faaliyet modeline ve sözleşmeye göre değişebileceği için metin genel bilgilendirmedir; bağlayıcı sözleşmeyi yetkin bir hukukçuya inceletin.

Son kaynak kontrolü: 29 Ağustos 2026.

Kısa kontrol listesi

Teklif kabul etmeden önce şu soruların yazılı cevabı bulunmalıdır:

  • Sitenin birincil amacı ve hedef kullanıcısı nedir?
  • Hangi sayfalar, işlevler ve entegrasyonlar teslim edilecek?
  • Metin, görsel ve ürün verisini kim hazırlayacak?
  • Tasarım hazır şablon mu, özgün çalışma mı?
  • Mobil, erişilebilirlik, performans ve güvenlik kabul ölçütleri nelerdir?
  • Domain, DNS, hosting ve üçüncü taraf hesapları kimin adına açılacak?
  • Kaynak kod, tasarım dosyaları, içerik ve veriler nasıl teslim edilecek?
  • Kullanılan tema, eklenti, font ve görsellerin lisansları nedir?
  • Mevcut site varsa URL ve SEO taşıması nasıl yapılacak?
  • Testi kim, hangi cihaz ve senaryolarda yapacak?
  • Yayından sonra hata, bakım ve içerik taleplerini kim karşılayacak?
  • İş ilişkisi biterse site başka sağlayıcıya nasıl taşınacak?

Bu cevaplar yalnız e-posta konuşmalarında dağınık kalmamalı; teklif, kapsam belgesi veya sözleşmenin parçası olmalıdır.

1. Önce iş hedefini tanımlayın

Tedarikçi seçmeden önce sitenin neden yapıldığını tek cümleyle ifade edin. “Modern görünmek” bir tasarım beklentisidir; “nitelikli teklif talebi almak”, “randevu sürecini kısaltmak” veya “ürünleri çevrim içi satmak” ise iş hedefidir.

Hedef net olduğunda şu kararlar kolaylaşır:

  • Ana sayfanın hangi mesajı öne çıkaracağı
  • Hangi sayfaların gerçekten gerekli olduğu
  • Birincil eylem çağrısının ne olacağı
  • Hangi entegrasyonların ilk sürüme gireceği
  • Başarıyı hangi ölçümün göstereceği
  • Hangi özelliklerin sonraki faza bırakılabileceği

Hedefi olmayan proje, geri bildirim aşamasında kişisel beğeni yarışına dönüşür. Renk ve animasyon konuşulurken kullanıcının işi tamamlayıp tamamlayamadığı gözden kaçar.

2. Teklif istemeden kısa bir brief hazırlayın

Aynı bilgiyi bütün adaylara vermeden teklifler karşılaştırılamaz. Brief, çözümü baştan dikte etmek zorunda değildir; problemi ve sınırları anlatmalıdır.

Brief içinde şunları paylaşın:

  • İşletmenin ve hizmetlerin kısa açıklaması
  • Hedef kullanıcı grupları
  • Sitenin ana amacı ve istenen kullanıcı işlemleri
  • Mevcut site, domain ve e-posta durumu
  • Tahmini sayfa ve içerik türleri
  • Üyelik, ödeme, rezervasyon veya form ihtiyaçları
  • Bağlanması gereken mevcut sistemler
  • İçerik, ürün verisi, fotoğraf ve marka dosyalarının hazır olup olmadığı
  • Dil ve para birimi seçenekleri
  • Erişilebilirlik veya kurum politikası hedefleri
  • Yayın dönemi ve bu tarihin ticari gerekçesi
  • Projede karar verecek kişiler
  • Yayın sonrası bakım beklentisi

“Rakip site gibi olsun” tek başına brief değildir. Örnekte hangi yönü beğendiğinizi açıklayın: bilgi hiyerarşisi, ton, menü sadeliği, ürün filtreleri veya hareket dili gibi.

3. Portfolyoyu yalnız görünüş üzerinden değerlendirmeyin

Portfolyo adayın görsel seviyesini gösterir; fakat projenin nasıl yürütüldüğünü, sitenin hâlâ çalışıp çalışmadığını veya bütün işi aynı ekibin yapıp yapmadığını kanıtlamaz.

İncelediğiniz işlerde şu kontrolleri yapın:

  • Canlı site gerçekten açılıyor mu?
  • Mobilde menü, form ve temel akış kullanılabiliyor mu?
  • Metinler okunaklı, butonlar anlaşılır mı?
  • Sayfalar gereksiz hareket yüzünden yorucu mu?
  • Form veya ödeme gibi kritik işlemler mantıklı görünüyor mu?
  • Projedeki adayın rolü neydi?
  • Tasarım, geliştirme, içerik ve bakımın hangisini üstlendi?
  • Proje hazır tema mı, özel geliştirme mi?
  • Yayın sonrası ne kadar süre destek verdi?

Görsel olarak güçlü tek bir ana sayfa, karmaşık panel veya entegrasyon deneyiminin kanıtı değildir. İhtiyacınız e-ticaret ise adayın yalnız tanıtım sitesi örneklerine değil, ürün, ödeme ve operasyon tecrübesine bakın.

4. Referansı doğrularken doğru soruları sorun

Mümkünse benzer ölçekte bir müşteriden kısa referans alın. “Memnun kaldınız mı?” yerine süreci açan sorular sorun:

  • İlk kapsam ve teslim edilen sonuç aynı mıydı?
  • Takvim sapınca iletişim nasıl yönetildi?
  • Ek talepler önceden açıklanan yöntemle mi fiyatlandı?
  • Siteyi ekip kendi başına güncelleyebiliyor mu?
  • Yayından sonra kritik hata yaşandı mı?
  • Hesaplar ve dosyalar eksiksiz teslim edildi mi?
  • Destek taleplerine verilen yanıt beklentiyle uyumlu muydu?
  • Bugün aynı ekiple yeniden çalışır mıydınız?

Referansın aynı sektör olması faydalı olabilir; ancak işin teknik ve operasyonel benzerliği daha önemlidir.

5. Kimin hangi işi yapacağını öğrenin

Satış görüşmesini yapan kişi ile projeyi yürüten kişi farklı olabilir. Tasarım, yazılım, içerik, SEO ve bakımın kim tarafından gerçekleştirileceğini sorun.

Özellikle şu roller net olmalıdır:

  • Proje sorumlusu ve ana iletişim kişisi
  • Tasarımcı
  • Ön yüz ve arka yüz geliştirici
  • İçerik yazarı veya editör
  • SEO taşımasından sorumlu kişi
  • Test ve kalite kontrol sorumlusu
  • Sunucu ve yayın sorumlusu
  • Yayın sonrası destek kişisi

Küçük projede tek kişi birden fazla rol üstlenebilir. Bu tek başına sorun değildir; önemli olan sorumlulukların kaybolmaması ve kişinin kapsamı gerçekten karşılayabilmesidir.

6. Kapsamı “kaç sayfa”dan daha ayrıntılı yazın

Toplam sayfa sayısı, çalışma yükünü tek başına anlatmaz. Bir yazı şablonundan yüz içerik üretmek ile birbirinden farklı on etkileşimli ekran tasarlamak aynı kapsam değildir.

Kapsam belgesinde şu ayrımlar bulunmalıdır:

  • Benzersiz sayfa şablonları
  • Bu şablonlarla girilecek toplam içerik sayısı
  • Her sayfadaki özel bileşenler
  • Form alanları ve gönderim hedefleri
  • Yönetim panelinden değiştirilebilecek alanlar
  • Kullanıcı rolleri ve yetkileri
  • Entegrasyonların adı ve veri yönü
  • Dil seçenekleri
  • Veri taşıma miktarı
  • Tasarım ve içerik revizyonları
  • Test senaryoları

“Kurumsal web sitesi paketi” ifadesi bu ayrıntıların yerine geçmez.

7. Teslimat ve kabul ölçütlerini baştan belirleyin

“Site tamamlandı” ifadesi iki taraf için farklı anlamlara gelebilir. Teslim, ölçülebilir bir kabul listesine bağlanmalıdır.

Örnek kabul ölçütleri:

  • Onaylanan sayfa ve bileşenlerin tamamı üretim ortamında bulunuyor.
  • Menü, bağlantı ve formlar belirlenen senaryolarda çalışıyor.
  • Form mesajı gerçek hedefe ulaşıyor ve hata hâli kullanıcıya açıklanıyor.
  • 320 piksel genişlikte yatay taşma oluşmuyor.
  • Belirlenen güncel tarayıcılarda kritik işlev kaybı yok.
  • Klavye odağı görünür ve temel işlemler klavyeyle tamamlanabiliyor.
  • Yönetim panelindeki tanımlı içerikler müşteri hesabıyla düzenlenebiliyor.
  • Eski URL eşlemesi ve yönlendirmeler doğrulanmış.
  • Analitik ve Search Console sahipliği müşteri hesabında.
  • Domain, hosting, kaynak ve lisans belgeleri teslim edilmiş.
  • Yedek alma ve geri yükleme yöntemi belgelenmiş.

“Kusursuz”, “hızlı” veya “SEO uyumlu” gibi sıfatlar tek başına kabul ölçütü değildir. Hangi testin, araç veya senaryonun kullanılacağı açıklanmalıdır.

8. Revizyon ile yeni kapsamı ayırın

Revizyon, onaylanan işin geri bildirimle düzeltilmesidir. Yeni bir hesaplama aracı, dil, entegrasyon veya kullanıcı rolü eklemek ise kapsam değişikliğidir.

Başlangıçta şu yöntemi belirleyin:

  • Hangi teslimatta kaç geri bildirim turu var?
  • Geri bildirimler kim tarafından birleştirilecek?
  • Her tur için cevap süresi nedir?
  • Onaydan sonra geri dönülürse ne olur?
  • Yeni talep nasıl analiz edilir ve onaylanır?
  • Ek iş takvimi ve bedeli ne zaman bildirilir?

Sınırsız revizyon sözü yerine açık karar aşamaları daha güvenlidir. Onaylanan her aşama sonraki işin temelini oluşturur.

9. Ödeme planını teslim aşamalarına bağlayın

Ödeme yöntemi tarafların anlaşmasına göre değişir. Sağlıklı plan, yalnız takvim tarihine değil doğrulanabilir proje aşamalarına dayanır.

Örneğin ödeme noktaları şu teslimlerle ilişkilendirilebilir:

  • Proje başlangıcı ve kaynak ayırma
  • Bilgi mimarisi veya tasarım yönü onayı
  • Arayüz tasarımlarının onayı
  • Çalışan test sürümü
  • Kabul testinin tamamlanması
  • Yayın ve hesap teslimi

Sözleşmede fatura, vergi, gecikme, iptal ve iade hükümleri ayrıca yer almalıdır. Bu maddeleri somut durumunuza göre mali müşavir ve hukukçu ile değerlendirin.

10. Domain mutlaka sizin kontrolünüzde olsun

Domain, sitenin adresi olmanın yanında e-posta ve marka erişiminin kritik parçasıdır. Tasarımcı veya hosting firması teknik kurulum yapabilir; ancak kayıt sahibi ve nihai hesap kontrolü işletmede olmalıdır.

ICANN, web tasarımcısı, hosting sağlayıcısı veya başka bir üçüncü tarafın domain kayıt sahibi olarak gösterilmesini önermiyor. Ayrıca kayıt hesabında güçlü ve benzersiz parola, çok adımlı doğrulama ve güncel iletişim bilgisi kullanılmasını tavsiye ediyor. Ayrıntılar ICANN'in domain sahiplerine yönelik rehberinde bulunur.

Teslim öncesinde şunları doğrulayın:

  • Kayıt kuruluşunun adı
  • Kayıt sahibi bilgisi
  • Hesap e-posta adresi
  • Yenileme tarihi ve ödeme yöntemi
  • Çok faktörlü doğrulama
  • Transfer kilidi ve transfer süreci
  • DNS kayıtlarına erişim
  • Domainle çalışan e-posta kayıtları

Tedarikçiye ana parolayı vermek yerine mümkünse rol veya yetkilendirilmiş kullanıcı erişimi kullanın.

11. Hosting, DNS ve e-posta ilişkisini belgeleyin

Domain, DNS, web hosting ve e-posta ayrı hizmetler olabilir. Site başka sunucuya taşınırken yanlış DNS değişikliği e-postayı kesebilir.

Şu bilgileri yazılı alın:

  • Site hangi sağlayıcıda ve hangi bölgede çalışıyor?
  • Hesap kimin adına ve hangi e-postayla açıldı?
  • Kaynak sınırları ve yenileme koşulları nedir?
  • DNS'i kim yönetiyor?
  • E-posta hangi sağlayıcıda?
  • Otomatik yedek hangi sıklıkta alınıyor?
  • Yedeğin geri yüklenmesi test edildi mi?
  • Kesinti veya saldırıda ilk irtibat kim?
  • Hizmet biterse site nasıl dışa aktarılacak?

“Bir yıl hosting dâhil” ifadesi; bakım, güvenlik müdahalesi, içerik değişikliği veya e-posta desteğinin de dâhil olduğu anlamına gelmez.

12. Kaynak kod ve fikrî hakları varsaymayın

Bir hizmetin bedelini ödemek, kullanılan her yazılımın ve üçüncü taraf bileşenin sınırsız hakkının otomatik olarak size geçtiği anlamına gelmeyebilir. Özel yazılım, açık kaynak paket, premium tema, font, fotoğraf ve stok video farklı lisans koşullarına tabidir.

5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu, bilgisayar programlarını ilim ve edebiyat eseri kapsamında ele alır. Kanunun güncel konsolide sürümüne WIPO Lex Türkiye kaydından ulaşılabilir. Somut projede hangi kullanım veya devir yetkisinin verildiği sözleşmede ayrıca tanımlanmalıdır; yalnız ödeme yapılmış olmasından hareketle hak kapsamını varsaymayın.

Şu maddeleri açıkça yazın:

  • Özel üretilen tasarım dosyaları teslim edilecek mi?
  • Kaynak kod hangi depo veya arşivle teslim edilecek?
  • Kaynak kodu değiştirme ve başka sağlayıcıya devretme koşulu nedir?
  • Tedarikçinin önceden geliştirdiği ortak bileşenler hangileri?
  • Açık kaynak ve ticari lisanslar hangileri?
  • Lisanslar müşteri hesabına aktarılabilir mi?
  • Fotoğraf, video, font ve ikon kullanım kapsamı nedir?
  • İçerik ve ürün verisi hangi formatta dışa aktarılabilir?

Hukuki hak devri veya lisans metnini, özellikle özel yazılım ve marka varlığı içeren projelerde hukukçuya inceletin.

13. Platforma bağımlılığı ve çıkış planını sorun

Her altyapının bir bağımlılık düzeyi vardır. Bu bağımlılık baştan biliniyor ve işletme ihtiyacına uygunsa sorun olmayabilir. Risk, siteyi taşımak istediğinizde veriyi veya kritik işlevleri alamadığınızı öğrenmektir.

Çıkış planı şu soruları cevaplamalıdır:

  • İçerik hangi formatta dışa aktarılabilir?
  • Ürün, müşteri ve sipariş verisi alınabilir mi?
  • Medya dosyalarının toplu kopyası verilir mi?
  • URL yapısı yeni sistemde korunabilir mi?
  • Özel kod ve yapılandırmalar teslim edilir mi?
  • Domain ve DNS erişimi kimde kalır?
  • Mevcut lisansların hangisi devredilebilir?
  • Devir sırasında teknik destek verilecek mi?
  • Verilerin eski sistemden silinmesi nasıl doğrulanacak?

Yönetilen platformda platformun kendi kaynak kodunu almak mümkün olmayabilir. Bu durumda içerik ve işletme verisinin taşınabilirliği daha kritik hâle gelir.

14. Kişisel veri rollerini baştan belirleyin

İletişim formu, üyelik, sipariş, analitik, reklam veya canlı destek kullanılıyorsa kişisel veri işlenebilir. Web ajansının forma, veritabanına veya yedeklere erişmesi de ayrıca değerlendirilmelidir.

KVKK'ya göre kişisel verilerin işleme amaçlarını ve vasıtalarını belirleyen gerçek veya tüzel kişi veri sorumlusudur. Veri sorumlusu adına, verilen yetki ve talimat çerçevesinde işleme yapan dış kişi veya kuruluş veri işleyen olabilir. Ayrım ve karar ölçütleri KVKK'nın veri sorumlusu ve veri işleyen açıklamasında yer alır.

Proje başlamadan şu akışı çıkarın:

  • Hangi veriler toplanacak?
  • Toplama amacı ve hukuki sebep nedir?
  • Veri hangi sisteme gidecek?
  • Kimler erişecek?
  • Hangi üçüncü taraflara aktarılacak?
  • Nerede ve ne kadar süre saklanacak?
  • Yedeklerde ne kadar kalacak?
  • Silme veya anonimleştirme nasıl uygulanacak?
  • İlgili kişi başvurusu geldiğinde kim cevaplayacak?
  • Tedarikçinin erişimi proje bitince nasıl kaldırılacak?

Hazır aydınlatma metni kopyalamak yerine gerçek teknik akışı belgeleyin. Hukuki metni ve aktarım koşullarını uzman incelemesine sunun.

15. Güvenlik beklentisini “güvenli site” diye bırakmayın

Güvenlik seviyesi sitenin riskine göre değişir. Basit tanıtım sitesi ile kullanıcı hesabı, ödeme veya hassas veri işleyen uygulama aynı kontrol listesiyle kabul edilemez.

Tedarikçiye şu soruları sorun:

  • Geliştirme, test ve üretim ortamları ayrılıyor mu?
  • Gizli anahtarlar kaynak kod dışında tutuluyor mu?
  • Yönetici erişiminde çok faktörlü doğrulama var mı?
  • Kullanıcı rolleri sunucu tarafında doğrulanıyor mu?
  • Bağımlılık ve eklenti güncellemeleri nasıl izleniyor?
  • Form ve dosya yüklemeleri nasıl doğrulanıyor?
  • Güvenlik açığı bulunursa bildirim ve düzeltme süreci nedir?
  • Günlükler ve kritik olaylar nasıl izleniyor?
  • Yedek geri yükleme testi yapılıyor mu?
  • Kullanılmayan hesaplar ne zaman kaldırılıyor?

OWASP Application Security Verification Standard, web uygulaması güvenlik kontrollerinin test edilmesi ve güvenli geliştirme gereksinimlerinin belirlenmesi için bir temel sunar. OWASP, ASVS'nin satın alma ve sözleşme sırasında güvenlik doğrulama şartlarını tanımlamak amacıyla kullanılabileceğini de belirtir.

Yüksek riskli projede yalnız “güvenlik testi yapıldı” beyanı yerine kapsamı, kullanılan standardı, test zamanını, bulunan riskleri ve düzeltme kanıtını isteyin. NIST'in yazılım tedarik rehberi de alıcının güvenli geliştirme uygulamalarına ilişkin beyan ve gerektiğinde kanıt istemesini risk temelli kararın parçası olarak ele alır. İlgili çerçeve NIST Software Supply Chain Security Guidance içinde açıklanır.

16. Erişilebilirliği sözleşme ve test kapsamına alın

“Herkes kullanabilsin” iyi bir niyettir; fakat hangi standardın ve testin uygulanacağını göstermez. Erişilebilirlik, tasarım tamamlandıktan sonra eklenecek bir eklenti değildir.

W3C, erişilebilirlik kriterlerinin teklif ve sözleşmelere eklenmesini, görevlerin açıkça atanmasını ve kontrollerin tasarım ile geliştirme boyunca erken ve düzenli yapılmasını önerir. Bu yaklaşım W3C erişilebilirlik uygulama rehberinde açıklanır.

Kapsamda şu maddeleri netleştirin:

  • Hedeflenen WCAG sürümü ve uygunluk seviyesi
  • Tasarımda kontrast ve odak durumları
  • Klavye kullanılabilirliği
  • Form etiketi ve hata mesajları
  • Alternatif metin sorumluluğu
  • Hareket azaltma tercihi
  • Otomatik test ile manuel kontrol ayrımı
  • Ekran okuyucu veya gerçek kullanıcı testi
  • Teslimde verilecek hata veya uygunluk raporu

Otomatik test tek başına bütün erişilebilirlik sorunlarını doğrulayamaz. Kritik kullanıcı akışlarını klavye ve gerektiğinde yardımcı teknolojiyle deneyin.

17. Mevcut site yenileniyorsa SEO taşımasını ayrı iş olarak görün

Yeniden tasarım sırasında URL yapısını gelişigüzel değiştirmek, çalışan sayfaları silmek veya geliştirme ortamındaki noindex ayarını üretimde bırakmak görünürlüğü etkileyebilir.

Google'ın güncel site taşıma rehberi; eski URL envanterini, eski–yeni adres eşlemesini, kalıcı sunucu yönlendirmelerini, canonical ve robots kontrollerini, yeni sitemap'i ve Search Console izlemesini önerir. Ayrıntılar Google Search Central site taşıma dokümanında bulunur.

Tedarik kapsamına şunları ekleyin:

  • Mevcut URL ve trafik envanteri
  • Korunacak, birleştirilecek ve kaldırılacak içerikler
  • Eski–yeni URL eşleme dosyası
  • 301 veya 308 yönlendirmeleri
  • Başlık, açıklama, canonical ve yapılandırılmış veri kontrolü
  • İç bağlantıların güncellenmesi
  • Sitemap ve robots.txt
  • Search Console sahipliği
  • Yayın öncesi ve sonrası tarama
  • 404 ve yönlendirme hatalarının izlenmesi

SEO taşıması yalnız eklenti kurmak değildir. Teklifte bu işler yoksa kimin yapacağı baştan belirlenmelidir.

18. Performans hedefini gerçekçi ve ölçülebilir kurun

“PageSpeed 100” her sayfa, cihaz ve üçüncü taraf entegrasyonu için kalıcı sonuç garantisi değildir. Test aracı, test anı, sayfa türü ve gerçek kullanıcı koşulları sonucu değiştirir.

Daha sağlıklı kabul yöntemi:

  • Test edilecek temsili sayfaları belirlemek
  • Mobil ve masaüstünü ayırmak
  • Kritik görsel ve üçüncü tarafları gerçek içerikle test etmek
  • Laboratuvar ve gerçek kullanıcı verisini ayırmak
  • Görsel boyutu, font, JavaScript ve önbellek işlerini kapsamda yazmak
  • Sonucu etkileyen müşteri veya üçüncü taraf değişikliklerini belgelemek

Performans hedefi, tasarım ve içerik kararlarıyla birlikte ele alınmalıdır. Son gün büyük videoyu sıkıştırmak, baştan ağır kurulan mimariyi her zaman düzeltemez.

19. Analitik hesabı ve ölçüm planı size ait olsun

Analytics, Search Console, etiket yöneticisi ve reklam hesapları tedarikçinin kişisel hesabında açılmamalıdır. İşletmenin yönettiği ana hesaba tedarikçi rolü verin.

Ölçüm planında şu olayları tanımlayın:

  • Başarılı form gönderimi
  • Telefon ve e-posta tıklaması
  • WhatsApp veya randevu geçişi
  • Sepete ekleme ve satın alma
  • Teklif dosyası indirme
  • Kritik hata veya başarısız ödeme

Yalnız sayfa görüntüleme kurulması, sitenin ticari hedefini ölçmeye yetmeyebilir. Yayından önce gerçek zamanlı test yapın ve olayların iki kez tetiklenmediğini kontrol edin.

20. İçerik gecikmesini proje riski olarak yönetin

Web projelerinin önemli bir kısmı kod nedeniyle değil, metin, fotoğraf, ürün verisi ve onay beklediği için uzar. İçerik sorumluluğunu “müşteri sağlayacak” diye tek satırda bırakmayın.

Şunları belirleyin:

  • İçerik envanteri
  • Her içeriğin sorumlusu
  • Teslim formatı
  • Son teslim tarihi
  • Onay verecek kişi
  • Eksik içerikte kullanılacak yöntem
  • Ürün veya eski yazı veri girişinin miktarı
  • Görsel kullanım izinleri
  • Çok dilde çeviri ve kontrol sorumluluğu

Geçici metinle tasarım onaylamak yerine en azından gerçek başlık ve örnek içerik uzunluklarını erken paylaşın.

21. Yayın planını ve geri dönüş senaryosunu hazırlayın

Yayın günü yalnız dosyaları sunucuya yüklemek değildir. DNS, e-posta, sertifika, form, analitik ve eski site birlikte etkilenebilir.

Yayın planında şunlar bulunmalıdır:

  • Mevcut sitenin ve veritabanının son yedeği
  • DNS ve e-posta kayıtlarının kopyası
  • Üretim ortam değişkenleri
  • HTTPS sertifikası
  • Geçici üretim adresinde son kabul testi
  • Yayın sorumluları ve iletişim kanalı
  • Form ve e-posta teslim testi
  • Ödeme veya sipariş denemesi
  • Search Console ve analitik kontrolü
  • Hata hâlinde eski sürüme dönüş yöntemi
  • İlk gün ve hafta izlenecek metrikler

Eski altyapıyı yeni site ve e-posta akışı doğrulanmadan kapatmayın.

22. Bakım ve desteği ayrı hizmet olarak tanımlayın

Site yayına girdikten sonra içerik, yazılım, bağımlılık, domain ve sunucu değişmeye devam eder. Bakım paketinin adı değil, içerdiği işler önemlidir.

Şu ayrımları sorun:

  • Hosting yönetimi
  • Yazılım ve eklenti güncellemesi
  • Yedek kontrolü ve geri yükleme
  • Güvenlik izlemesi
  • Hata düzeltme
  • Yeni özellik geliştirme
  • İçerik girişi
  • Performans takibi
  • Çalışma saatleri ve yanıt süresi
  • Kritik olay tanımı
  • Aylık dâhil süre veya talep sınırı

“Bir yıl destek” ifadesi, sınırsız geliştirme anlamına gelmez. Hangi olayın garanti hatası, hangisinin bakım, hangisinin yeni kapsam olduğu açıklanmalıdır.

23. Teslim paketini yazılı kontrol edin

Proje sonunda yalnız çalışan URL'yi teslim almak yeterli değildir. İhtiyaca göre paket şunları içermelidir:

  • Domain ve DNS hesap erişimi
  • Hosting veya platform yönetici erişimi
  • Kaynak kod deposu veya arşivi
  • Tasarım kaynak dosyaları
  • İçerik ve medya dışa aktarımı
  • Veritabanı yedeği
  • Ortam değişkenleri için güvenli devir yöntemi
  • Lisans ve abonelik listesi
  • Analytics, Search Console ve etiket hesapları
  • Yönetim paneli kullanıcıları
  • Kurulum ve yayın dokümantasyonu
  • Yedek ve geri yükleme talimatı
  • URL yönlendirme listesi
  • Bilinen sorun ve sınırlamalar
  • Bakım ve destek iletişim bilgisi
  • Müşteri ekibi için eğitim kaydı veya dokümanı

Parolaları e-posta metninde dağınık göndermek yerine güvenli paylaşım yöntemi kullanın; devirden sonra gerekli parolaları değiştirin ve gereksiz tedarikçi erişimini kaldırın.

Yayın öncesi kabul testi

İçerik

  • İletişim, unvan ve hizmet bilgileri doğru mu?
  • Geçici metin, sahte yorum veya lisanssız görsel kaldı mı?
  • Başlıklar ve bağlantılar anlamlı mı?
  • Yasal metinler gerçek veri akışına uyuyor mu?

Kullanım

  • Menü ve ana işlemler mobilde çalışıyor mu?
  • Form geçerli ve geçersiz girişte doğru davranıyor mu?
  • Klavye odağı görünür mü?
  • Yakınlaştırmada içerik kayboluyor mu?
  • Hareket azaltma tercihi destekleniyor mu?

Teknik

  • HTTPS bütün sayfalarda çalışıyor mu?
  • 404 sayfası gerçek 404 durumu döndürüyor mu?
  • Sitemap, robots ve canonical değerleri doğru mu?
  • Eski URL yönlendirmeleri hedef sayfaya gidiyor mu?
  • Üretim ortamında gizli anahtar açığa çıkıyor mu?
  • Yedek gerçekten geri yüklenebiliyor mu?

Sahiplik

  • Domain ve hesaplar işletmenin kontrolünde mi?
  • Kaynaklar ve lisans belgeleri teslim edildi mi?
  • Tedarikçi erişimleri rol bazlı ve kayıtlı mı?
  • Başka sağlayıcıya geçiş için gerekli veri alınabiliyor mu?

Dikkat edilmesi gereken risk işaretleri

Aşağıdaki durumlarda açıklama istemeden ödeme veya yayın onayı vermeyin:

  • Domainin tedarikçi adına kaydedilmesi
  • Kapsam ve teslimat listesinin yazılı olmaması
  • Portfolyodaki projelerde adayın rolünün açıklanamaması
  • Kaynak kod ve veri tesliminin reddedilmesi veya belirsiz bırakılması
  • Zorunlu lisans ve aboneliklerin sonradan söylenmesi
  • Arama sırası, satış veya güvenlik sonucu garantisi
  • Test ortamı göstermeden doğrudan canlıya çıkma isteği
  • Müşteri hesabı yerine kişisel analitik hesabı kullanılması
  • Eski site için URL ve yönlendirme planının olmaması
  • Yedek var denmesine rağmen geri yükleme yönteminin bilinmemesi
  • Bakım süresi boyunca nelerin destek sayıldığının açıklanmaması
  • Proje bitişinde erişim kaldırma ve veri silme planının bulunmaması

Bu işaretlerden biri tedarikçinin mutlaka kötü olduğu anlamına gelmez. Ancak belirsizlik çözülmeden riskin kimde kaldığı bilinmez.

Sık sorulan sorular

Ajans mı freelancer mı tercih edilmeli?

Kararı unvana göre değil; kapsamı karşılayacak uzmanlık, süreklilik, iletişim, kanıt ve teslim modeline göre verin. Küçük ve net projede deneyimli freelancer yeterli olabilir. Çok disiplinli, yoğun entegrasyonlu projede ekip kapasitesi önemli olabilir.

Web sitesinin domainini kim almalı?

Domain, işletmenin kontrol ettiği hesapta ve işletme veya yetkili kişi kayıt sahibi olacak şekilde alınmalıdır. Teknik kişi DNS kurulumu için yetkilendirilebilir.

Kaynak kodu istemek gerekli mi?

Özel geliştirilen ve taşınması beklenen projede teslim koşulu açık olmalıdır. Yönetilen platformun kendi altyapı kodu teslim edilmeyebilir; bu durumda içerik, veri, medya ve domain taşınabilirliğini kontrol edin.

Kaç revizyon hakkı olmalı?

Tek bir doğru sayı yoktur. Revizyonun hangi aşamada, hangi teslimat üzerinde ve hangi süre içinde yapılacağı; sınırsız görünen fakat tanımsız bir haktan daha önemlidir.

Site teslim edilmeden son ödeme yapılmalı mı?

Ödeme planı sözleşmeyle belirlenir. Son aşamayı çalışan üretim sürümü, kabul testleri ve hesap teslimi gibi doğrulanabilir sonuçlara bağlamak riski azaltır.

SEO kaybı tamamen önlenebilir mi?

Sonuç garantisi verilemez. URL eşleme, doğru yönlendirme, içerik ve metadata aktarımı, Search Console takibi ve kontrollü yayın riski azaltır. Arama görünürlüğünde geçici dalgalanma olabilir.

Web sitesi bakım anlaşması zorunlu mu?

Her proje için aynı model zorunlu değildir. Ancak domain, hosting, güncelleme, yedek, güvenlik ve hata sorumluluğu mutlaka bir kişiye veya ekibe atanmalıdır.

Siteyi sonradan başka firmaya taşıyabilir miyim?

Domain, içerik, veri, medya, kod ve lisans koşulları uygunsa evet. Taşınabilirlik, proje sonunda değil sözleşme öncesinde doğrulanmalıdır.

Sözleşme olmadan başlanır mı?

Küçük işlerde dahi kapsam, ödeme, teslim, sahiplik ve destek şartlarının yazılı olması iki tarafı korur. Bağlayıcı belgenin biçimini ve hükümlerini hukukçuya danışın.

Sonuç

Web sitesi yaptırırken en önemli karar yalnız kimin daha güzel tasarım yaptığı değildir. Doğru tedarikçi; hedefi anlayan, kapsamı görünür kılan, riskleri saklamayan, hesapları müşterinin kontrolünde kuran ve teslimden sonra ne olacağını açıklayan taraftır.

Projeye başlamadan amaç, sorumluluk, kabul, sahiplik, lisans, veri, güvenlik, erişilebilirlik, SEO taşıması, bakım ve çıkış koşullarını yazılı hâle getirin. Yayın onayını yalnız ekrana bakarak değil; çalışan işlemler, test kanıtları, hesap erişimleri ve teslim paketi üzerinden verin.

Kaynaklar

Bu rehber genel teknik ve operasyonel bilgilendirmedir; hukuki görüş veya sözleşme şablonu değildir. Fikrî haklar, kişisel veriler, ödeme, vergi, sorumluluk ve uyuşmazlık hükümlerini somut projenize göre yetkin uzmanlarla değerlendirin.