İçeriğe geç
Rehbere dön

REHBER

Sunucu yedekleme nasıl yapılır?

Sunucu yedeklemeyi RPO/RTO, 3-2-1, veritabanı tutarlılığı, immutable kopya, şifreleme ve geri yükleme testleriyle doğru planlayın.

19 dk okumaGüncellendi: 29 Ağustos 2026

Sunucu yedekleme, belirli aralıklarla dosya kopyalamaktan ibaret değildir. Amaç; donanım arızası, yanlış silme, hatalı dağıtım, hesap ele geçirilmesi, fidye yazılımı veya veri merkezi kesintisi sonrasında hizmeti kabul edilebilir veri kaybı ve süre içinde geri getirebilmektir.

Bu nedenle iyi bir yedekleme sistemi üç soruya ölçülebilir cevap verir: Neyi kaybetmeyi göze alamıyoruz, ne kadar veri kaybını kabul edebiliriz ve hizmeti ne kadar sürede geri açmalıyız? Yedek dosyasının var olması yeterli değildir. Kopyanın eksiksiz, erişilebilir, saldırgandan korunmuş ve gerçekten geri yüklenebilir olduğu kanıtlanmalıdır.

Bu rehber küçük işletme sitelerinden uygulama ve veritabanı sunucularına kadar sağlayıcıdan bağımsız bir yöntem sunar. Örnek süreler birer başlangıç noktasıdır; kesin politika iş etkisi, veri değişim hızı, sözleşme ve mevzuata göre belirlenmelidir.

Son kaynak kontrolü: 29 Ağustos 2026.

Kısa cevap

Sunucu yedeklemek için şu sırayı izleyin:

  1. Sunucudaki veri, uygulama, yapılandırma, secret ve dış bağımlılıkları envantere alın.
  2. Her hizmet için kabul edilebilir veri kaybını RPO, geri dönüş süresini RTO olarak belirleyin.
  3. Dosya, veritabanı ve sanal makine için iş yüküne uygun yedek yöntemini seçin.
  4. Üretim dışında, ayrı kimlik bilgileriyle korunan en az bir kopya oluşturun.
  5. Riskinize göre 3-2-1 yaklaşımı, farklı hata alanı ve değiştirilemez/offline kopya kullanın.
  6. Aktarımda ve depolamada şifreleme uygulayın; anahtarın felaket anında erişilebilirliğini test edin.
  7. Yedek görevlerini otomatikleştirin; başarısızlık, gecikme, boyut ve silme olaylarını izleyin.
  8. Dosya, veritabanı ve tam hizmet geri yüklemelerini düzenli olarak izole ortamda deneyin.
  9. Gerçekleşen veri kaybı ve geri dönüş süresini ölçüp RPO/RTO hedefleriyle karşılaştırın.
  10. Kurtarma sırasını, sorumluları ve gerekli erişimleri bir runbook içinde güncel tutun.

Yedekleme ancak başarılı bir geri yükleme ile doğrulanır. Hiç geri yüklenmemiş bir kopya, kurtarma planı değil varsayımdır.

Önce kurtarma ihtiyacını tanımlayın

Araç seçmeden önce iş etkisi analizi yapın. NIST SP 800-34 Rev. 1, sistemlerin iş süreçlerine etkisinin belirlenmesini, kurtarma önceliklerinin oluşturulmasını ve planın test edilmesini süreklilik planlamasının temel parçaları arasında sayar.

Her hizmet için şu bilgileri yazın:

  • İş sahibi ve teknik sorumlu
  • Sunucunun görevi ve kullanıcıları
  • Kritik dosya, veritabanı ve yapılandırmalar
  • Veri değişim hızı
  • Bağımlı olduğu DNS, kimlik, e-posta, ödeme ve dış API'ler
  • Kesintinin satış, operasyon, itibar ve sözleşmeye etkisi
  • Kabul edilebilir veri kaybı ve kesinti süresi
  • Saklama, silme ve denetim gereksinimleri
  • Kurtarma sırasında gereken kişi, hesap ve anahtarlar

Bu envanter olmadan “sunucunun tamamını her gece alıyoruz” cümlesi eksik kalır. Örneğin uygulama dosyaları Git deposundan yeniden kurulabilirken kullanıcı yüklemeleri, sipariş veritabanı ve şifreleme anahtarları aynı yöntemle geri gelmeyebilir.

RPO nedir?

Recovery Point Objective (RPO), olay sonrasında kabul edilebilecek en yüksek veri kaybını zaman cinsinden ifade eder. RPO 15 dakika ise kurtarılan durumun olaydan en fazla yaklaşık 15 dakika geride olması hedeflenir.

RPO doğrudan yedek sıklığıyla aynı şey değildir. Saatte bir snapshot alıp kopyayı başka konuma iki saatte aktarıyorsanız veya işlem günlüğünüz arşivlenmiyorsa gerçek kayıp hedefin üzerinde olabilir. Başarısız görevler ve aktarım gecikmesi de ölçülmelidir.

RTO nedir?

Recovery Time Objective (RTO), olaydan sonra hizmetin kabul edilebilir seviyede yeniden çalışması için hedeflenen süredir. Yedeğin 10 dakikada indirilmesi, hizmetin 10 dakikada döneceği anlamına gelmez. Yeni altyapının kurulması, DNS, secret, veritabanı doğrulaması, uygulama testi ve trafik açılması da süreye dahildir.

RTO'yu masa başında tahmin etmek yerine tatbikatta ölçün. Depodan veri çekme hızı, sıkıştırma açma, veritabanı replay süresi ve ekip erişimleri çoğu zaman teorik hesabı değiştirir.

RPO ve RTO nasıl belirlenir?

Teknik ekibe “ne kadar sık yedek?” diye sormak yerine iş birimine kaybın sonucunu sorun:

  • Son 24 saatlik siparişler kaybolursa ne olur?
  • İletişim formu dört saat çalışmazsa etkisi nedir?
  • İçerik sitesi bir gün yalnız okunur modda kalabilir mi?
  • Müşteriye verilmiş erişilebilirlik veya veri koruma taahhüdü var mı?

Daha düşük RPO ve RTO genellikle daha sık kopya, transaction log arşivi, sıcak kapasite, otomasyon ve daha yüksek maliyet gerektirir. Her sisteme sıfır kayıp ve anlık dönüş hedefi vermek ekonomik veya teknik olarak gerçekçi olmayabilir.

Yedek sayılmayan şeyler

RAID yedek değildir

RAID bazı disk arızalarında erişilebilirliği artırabilir. Yanlış silinen dosyayı, bozuk veriyi, saldırganın şifrelediği içeriği veya sunucunun tamamen kaybını geri getirmez.

Replikasyon yedek değildir

Replika kullanılabilirlik ve okuma kapasitesi sağlayabilir. Silme, mantıksal bozulma veya kötü niyetli işlem hızla replikaya taşınabilir. Replikasyon, zaman içinde geri gidebilen ve ayrı korunan yedeğin tamamlayıcısıdır.

Senkronizasyon yedek değildir

İki yönlü dosya senkronizasyonu yanlış silme ile fidye yazılımı değişikliklerini diğer uca aktarabilir. Sürümleme ve bağımsız saklama yoksa eski duruma dönülemeyebilir.

Tek snapshot her zaman yeterli değildir

Snapshot hızlı kurtarma için değerlidir; fakat kaynak hesapla silinebiliyorsa, aynı hata alanındaysa veya uygulama tutarlılığı sağlanmadıysa tam bir strateji değildir. Snapshot'ı ayrı erişim, saklama, kopyalama ve restore testiyle yedek planına dönüştürün.

Sunucunun içinde duran arşiv yedek değildir

/backup dizinindeki sıkıştırılmış dosya aynı disk, hesap ve saldırı yüzeyini paylaşır. Disk arızası veya hesap ele geçirilmesi hem üretimi hem kopyayı kaybettirebilir.

3-2-1 yedekleme yaklaşımı

Yaygın 3-2-1 yaklaşımı şu şekilde özetlenir:

  • Verinin üretim kopyası dahil en az 3 kopyası
  • En az 2 farklı depolama ortamı veya hata alanı
  • En az 1 farklı konumda kopya

Modern fidye yazılımı riskinde bu modele değiştirilemez veya offline kopya eklemek önemlidir. CISA StopRansomware rehberi, kritik verilerin offline ve şifreli yedeklerini, kopyaların kullanılabilirlik ile bütünlüğünün düzenli testini ve mümkün olduğunda immutable depolamayı önerir.

3-2-1 matematiksel garanti değildir. Aynı yönetici hesabıyla silinebilen iki cloud bucket “iki ortam” görünse de ortak kimlik hatası taşır. Kopyaları sağlayıcı, bölge, hesap, kimlik bilgisi ve silme yetkisi gibi hata alanları açısından değerlendirin.

Tam, artımlı ve diferansiyel yedek

Tam yedek

Seçilen veri kümesinin tamamını içerir. Kurtarma zinciri daha basit olabilir; süre, ağ ve depolama tüketimi daha yüksektir.

Artımlı yedek

Son yedekten bu yana değişen veriyi kaydeder. Yedekleme hızlı ve ekonomik olabilir; restore sırasında başlangıç kopyası ile gerekli artımlı parçaların erişilebilir olması gerekir.

Diferansiyel yedek

Son tam yedekten beri değişen veriyi taşır. Zincir artımlı yönteme göre daha kısa olabilir; zaman geçtikçe diferansiyel kopya büyür.

Sentetik tam yedek

Depo tarafında önceki tam ve artımlı kopyalardan yeni bir tam kurtarma noktası oluşturur. Üretim sunucusundan tekrar bütün veri okunmasını azaltabilir. Ürünün zincir doğrulaması ve saklama davranışı yine test edilmelidir.

Tek doğru yöntem yoktur. Seçimi değişim oranı, backup penceresi, ağ kapasitesi, restore süresi ve depolama maliyeti belirler.

Mantıksal ve fiziksel yedek farkı

Mantıksal yedek, tablo, şema veya SQL ifadeleri gibi veritabanının mantıksal içeriğini dışa aktarır. Taşınabilirlik ve seçmeli kurtarma avantajı sağlayabilir; büyük veri kümelerinde oluşturma ve geri yükleme süresi uzayabilir.

Fiziksel yedek, veri dosyaları ve bloklar gibi depolama düzeyindeki yapıyı kopyalar. Büyük sistemlerde hızlı olabilir; sürüm, mimari ve motor ayrıntılarına daha bağımlı olabilir.

MySQL 8.4 yedek türleri belgesi, fiziksel/mantıksal, online/offline, yerel/uzak ve tam/artımlı ayrımlarının farklı kurtarma özelliklerine sahip olduğunu açıklar. Yöntemi ürün adıyla değil istenen kurtarma sonucuyla seçin.

Crash-consistent ve application-consistent snapshot

Crash-consistent snapshot, diskte o anda kalıcılaşmış blokları, sistem ani kapanmış gibi yakalar. Bellekteki veya henüz diske yazılmamış işlemler bulunmayabilir. Dosya sistemi ve uygulama günlüklerinin açılışta replay edilmesi gerekebilir.

Application-consistent snapshot, uygulamanın işlemlerini tamamlaması, yazma tamponlarını boşaltması ve gerekirse kısa süreli quiesce/freeze edilmesiyle tutarlı bir noktayı yakalamayı amaçlar.

Google Cloud snapshot iyi uygulamaları, çalışan uygulamada bekleyen yazmaların snapshot'a girmeyebileceğini; Linux Persistent Disk için pre/post script ve guest-flush, Windows için VSS kullanılabileceğini belirtir. Azure VM Backup belgesi de uygulama, dosya sistemi ve crash tutarlılığı arasındaki farkı ve Linux'ta özel pre/post script sorumluluğunu açıklar.

Snapshot arayüzünde “başarılı” yazması, veritabanının mantıksal olarak açılacağı anlamına gelmez. Restore edip uygulama seviyesinde doğrulayın.

Dosyalar nasıl yedeklenir?

Önce dosyaları değişim ve yeniden üretilebilirlik açısından ayırın:

  • Kullanıcı yüklemeleri ve iş belgeleri
  • Uygulama tarafından üretilen kalıcı dosyalar
  • Yapılandırmalar
  • Web sunucusu ve reverse proxy ayarları
  • Zamanlanmış görevler ve servis tanımları
  • Sertifikalar ve gerekli anahtar materyali
  • Loglar ve denetim kayıtları
  • Önbellek, geçici dosya ve build çıktıları

Kaynak kod Git'te ve build süreci tekrarlanabilir ise her node_modules veya cache dizinini yedeklemek gereksiz olabilir. Fakat yalnız depoda olmayan environment ayarları, kullanıcı verisi ve deployment yapılandırması mutlaka kapsanmalıdır.

Dosya yedeğinde izin, sahiplik, sembolik bağlantı, extended attribute ve zaman damgalarının korunup korunmadığını kontrol edin. Restore testini yalnız dosyanın açılmasıyla değil uygulamanın onu doğru kullanıcı ve izinle okuyabilmesiyle tamamlayın.

Veritabanı nasıl yedeklenir?

Çalışan veritabanının veri dizinini sıradan dosya kopyalama aracıyla almak güvenli varsayım değildir. Motorun desteklediği online backup, dump, base backup, snapshot hook ve transaction log yöntemlerini kullanın.

PostgreSQL

PostgreSQL güncel Backup and Restore bölümü, SQL dump, dosya sistemi düzeyi yedek ve sürekli arşivleme yöntemlerini ayırır. Küçük/orta sistemde pg_dump taşınabilir mantıksal kopya sağlayabilir; kümenin tamamı ve roller gibi global nesneler ayrıca düşünülmelidir.

Düşük RPO veya belirli ana dönme ihtiyacında base backup ile WAL arşivini birlikte planlayın. PostgreSQL PITR belgesi, sürekli WAL arşivleme ve base backup kullanarak belirli zamana kurtarma sürecini açıklar. Base backup var ama gerekli WAL segmentleri eksikse hedef ana ulaşılamaz.

MySQL

MySQL'de mantıksal dump, fiziksel backup ve snapshot yaklaşımı iş yüküne göre seçilir. InnoDB gibi motorlarda tutarlı online yedek için kullanılan aracın transaction ve locking davranışını doğrulayın.

MySQL 8.4 point-in-time recovery belgesi, tam yedekten sonra binary log olaylarının yeniden uygulanmasıyla belirli zamana ilerlemeyi açıklar. Yalnız tam kopyayı değil, binary log arşivini ve doğru başlangıç konumunu da koruyun.

Yönetilen veritabanı

Sağlayıcının otomatik yedeği sorumluluğu tamamen ortadan kaldırmaz. Şunları kontrol edin:

  • Gerçek backup sıklığı ve PITR penceresi
  • Saklama süresi
  • Bölge veya hesap kaybında kopyanın durumu
  • Müşterinin silme yetkisi ve koruma süresi
  • Export veya sağlayıcıdan çıkış seçeneği
  • Restore işleminin yeni instance, aynı instance veya ayrı projeye yapılıp yapılamadığı
  • Şifreleme anahtarına bağımlılık

Otomatik yedekten gerçek bir test instance'ı oluşturup bağlantı, tablo sayısı, son kayıt ve uygulama sorgularını doğrulayın.

Sunucunun tamamını yedeklemek yeterli mi?

Tam VM image veya disk snapshot hızlı bare-metal benzeri dönüş sağlayabilir; fakat tek kurtarma katmanı olmamalıdır. Bozuk yapılandırmayı, zararlı kalıcılığı ve gereksiz veriyi de aynen taşıyabilir.

İyi plan genellikle katmanlıdır:

  • Altyapıyı yeniden kurmak için sürüm kontrollü IaC veya kurulum belgesi
  • Uygulama için kaynak kod ve doğrulanmış artifact
  • Veritabanı için motor destekli yedek ve işlem günlükleri
  • Kullanıcı dosyaları için sürümlü nesne/dosya yedeği
  • Hızlı dönüş için VM/disk snapshot

AWS EBS ve AWS Backup belgesi, EBS için çok diskli crash-consistent snapshot, ayrı vault seçenekleri ve Vault Lock değiştirilemezliğini açıklar. Bu özellikler faydalıdır; ancak uygulamanız crash recovery'yi doğru yapamıyorsa workload-aware yedek ihtiyacı sürer.

Yapılandırma ve bağımlılıkları unutmayın

Veri geri geldiği hâlde aşağıdakiler yoksa hizmet açılamayabilir:

  • DNS kayıtları ve domain erişimi
  • Firewall, load balancer ve reverse proxy kuralları
  • Container manifestleri ve image sürümleri
  • CI/CD ayarları ve artifact kaynağı
  • Environment değişkenleri ve secret referansları
  • TLS sertifikası ve özel anahtarlar
  • Veritabanı kullanıcıları, roller ve eklentiler
  • Cron, scheduled task, queue ve worker ayarları
  • Lisans dosyaları
  • İzleme ve alarm yapılandırmaları
  • Dış servis allowlist kayıtları

Secret değerlerini düz metin arşive koymayın. Güvenli secret kasasını ve kurtarma erişimini planlayın. Kasa sağlayıcısı çalışmadığında veya organizasyon hesabı kilitlendiğinde kullanılacak kontrollü acil erişim prosedürü bulunmalıdır.

Yedek deposu nasıl korunur?

Üretimden ayrı kimlik kullanın

Yedek yazan servis hesabının üretim yöneticisiyle aynı parola veya anahtarı kullanmaması gerekir. Uygulama sunucusu mümkünse yeni kurtarma noktası yazabilsin ama eski noktaları silemesin.

En az yetki uygulayın

Yedek oluşturma, okuma, geri yükleme, saklama politikasını değiştirme ve silme yetkilerini ayırın. Yönetim eylemlerinde MFA kullanın ve erişimleri düzenli inceleyin.

Değiştirilemez kopya oluşturun

Object Lock, WORM veya vault lock gibi özellikler belirli süre boyunca silme/değiştirmeyi engelleyebilir. Retention kilidinin modu, yetkili istisnalar ve erken silme davranışı ürünlere göre değişir; canlı politikadan önce dokümantasyonu ve maliyet etkisini okuyun.

Offline veya mantıksal olarak air-gapped kopya kullanın

Offline kopya normal çalışma sırasında üretim ağı ve kimliğiyle erişilebilir değildir. Mantıksal air gap ise ayrı hesap, kimlik ve koruma politikalarıyla saldırganın aynı oturumdan kopyayı silememesini amaçlar. Hangisini seçerseniz seçin, erişim ve geri yükleme yolu tatbik edilmelidir.

Farklı konum ve hata alanı seçin

Tek availability zone, veri merkezi veya hesap tüm kopyalar için ortak hata olabilir. İş etkisi gerektiriyorsa başka bölge, hesap ya da sağlayıcıda kopya tutun. Veri yerleşimi ve kişisel veri aktarımı yükümlülüklerini ayrıca değerlendirin.

Yedekler şifrelenmeli mi?

Evet; yedekler çoğu zaman üretim verisinin tamamını içerir. Aktarım sırasında TLS gibi güvenli kanal, depoda güçlü şifreleme ve anahtar erişim kontrolü kullanın.

Şifreleme iki yeni kurtarma sorusu doğurur:

  1. Üretim hesabı kaybolursa anahtara kim erişecek?
  2. Anahtar silinir veya süresi dolarsa eski yedek açılabilecek mi?

Müşteri yönetimli anahtar kullanıyorsanız anahtarın yaşam döngüsü, yedeği ve acil erişimi veri saklama süresiyle uyumlu olmalıdır. Restore tatbikatında sadece veriyi değil anahtar yetkisini de sınayın.

Saklama süresi nasıl seçilir?

Herkes için geçerli “7 günlük, 4 haftalık, 12 aylık” bir kural yoktur. Saklama şu etkenlere göre belirlenir:

  • Hatanın fark edilme süresi
  • Ransomware'in ne kadar süre gizli kalabileceği
  • Finansal ve sözleşmesel kanıt ihtiyacı
  • Mevzuat ve hukuki yükümlülükler
  • Veri minimizasyonu ve silme talepleri
  • Değişim oranı, kapasite ve maliyet
  • Eski uygulama sürümünün restore edilebilirliği

Günlük, haftalık ve aylık nesiller kullanılabilir; fakat her neslin hangi olaya cevap verdiği yazılmalıdır. Kısa pencere hızlı operasyonel hataları, uzun pencere geç fark edilen bozulmayı veya denetim ihtiyacını karşılayabilir.

Saklama politikasını yalnız depolama yaşam döngüsüne bırakmayın. Minimum ve maksimum süreyi, legal hold sürecini, imha yöntemini ve politika değişikliğinin onayını belgeleyin.

Yedek görevleri nasıl izlenir?

Sadece “job success” e-postası yetersizdir. Şunları merkezi izleyin:

  • Son başarılı kurtarma noktasının yaşı
  • Görevin başlangıç/bitiş zamanı ve süresi
  • Kopyalanan veri, dosya ve nesne sayısı
  • Önceki günlere göre olağandışı küçülme veya büyüme
  • Sıfır baytlık veya eksik çıktı
  • Transaction/WAL/binlog arşivindeki boşluk
  • Depo kapasitesi ve retention işlemi
  • Agent, scheduler veya credential hatası
  • Yedek silme ve politika değiştirme olayları
  • Şifreleme anahtarı ve sertifika süresi
  • Restore testinin son tarihi ve sonucu

Alarmın sahibi, müdahale süresi ve eskalasyon yolu tanımlı olmalıdır. Cuma gecesi başarısız olan görev pazartesi görülüyorsa gerçek RPO hedefi kaçırılmış olabilir.

Geri yükleme testi nasıl yapılır?

Testleri risk seviyesine göre katmanlandırın.

Seviye 1: Örnek dosya

Rastgele seçilmiş birkaç dosyayı farklı tarihlerden geri alın. Hash, boyut, izin, sahiplik ve açılabilirliği kontrol edin.

Seviye 2: Veritabanı

Yedeği izole bir veritabanı instance'ına yükleyin. Motor bütünlük kontrollerini, tablo ve kayıt sayılarını, kritik sorguları ve son beklenen işlemi doğrulayın. PITR varsa belirli bir ana gerçekten dönebildiğinizi sınayın.

Seviye 3: Uygulama

Yeni altyapıda DNS'i değiştirmeden uygulamayı ayağa kaldırın. Login, okuma/yazma, dosya yükleme, queue, e-posta ve kritik entegrasyonları test edin.

Seviye 4: Felaket tatbikatı

Üretim erişiminin veya ana hesabın kullanılamadığı senaryoyu çalıştırın. Ekip yalnız runbook, acil erişim ve korunan kopyayla hizmeti kurtarsın. Başlangıçtan iş onayına kadar süreyi ölçün.

Test üretim verisi içeriyorsa izole ağ, erişim kısıtı, maskeleme ve test sonrası güvenli silme uygulayın. Tatbikatın kendisi veri ihlaline dönüşmemelidir.

Restore sırasında doğru sıra nedir?

Kesin sıra mimariye bağlıdır; genel bağımlılık zinciri şöyledir:

  1. Olayın kapsamını ve temiz kurtarma noktasını belirleyin.
  2. Kimlik, acil hesap ve şifreleme anahtarlarına erişimi doğrulayın.
  3. Ağ, proje/hesap, firewall ve temel altyapıyı kurun.
  4. Veritabanı ve kalıcı depolamayı geri yükleyin.
  5. Uygulama sürümü, yapılandırma ve secret'ları bağlayın.
  6. Worker, queue, cron ve dış entegrasyonları kontrollü açın.
  7. Teknik ve işlevsel doğrulama yapın.
  8. DNS/load balancer ile trafiği kademeli verin.
  9. Kayıp aralığını, alınan kararları ve kanıtları kaydedin.

Runbook içinde komutların yanı sıra beklenen çıktı, hata durumunda geri dönüş, onay sahibi ve güvenli iletişim kanalı da bulunmalıdır.

Fidye yazılımından sonra yedek nasıl kullanılır?

En yeni kopyayı hemen üretime döndürmek her zaman doğru değildir. Saldırganın ne zaman erişim kazandığı, kalıcılık mekanizması ekleyip eklemediği ve hangi hesapları ele geçirdiği araştırılmalıdır.

  • Etkilenen sistemi izole edin; delilleri gereksiz yere yok etmeyin.
  • Yedek deposu ve yönetim hesaplarında yetkisiz işlem arayın.
  • Bilinen temiz kurtarma noktası seçin.
  • Altyapıyı güvenilir image'den yeniden kurmayı değerlendirin.
  • Parola, API anahtarı, session secret ve sertifikaları döndürün.
  • Açığı kapatıp güvenlik kontrollerini doğrulamadan trafiği açmayın.
  • Geri yüklenen veriyi malware ve bütünlük açısından inceleyin.

Yedek kötü amaçlı dosya veya backdoor içerebilir. “Restore başarılı” ile “sistem temiz” aynı sonuç değildir.

Küçük bir web sunucusu için örnek politika

Aşağıdaki tablo reçete değil, iş analiziyle özelleştirilecek örnektir:

| Bileşen | Örnek yöntem | Örnek hedef | Doğrulama | |---|---|---|---| | Veritabanı | Günlük motor yedeği + transaction/WAL/binlog arşivi | İş etkisine göre düşük RPO | Ayrı instance'a restore ve kritik sorgu | | Kullanıcı dosyaları | Sürümlü artımlı kopya | Değişim hızına göre | Rastgele dosya ve hash kontrolü | | VM/disk | Uygulama tutarlı snapshot | Hızlı toplu dönüş | İzole VM boot testi | | Yapılandırma | Sürüm kontrollü IaC + şifreli config yedeği | Her onaylı değişiklikte | Temiz ortam kurulumu | | Secret/anahtar | Kasa ve kontrollü acil kurtarma | Güncel sürüm | Ayrı yetkili erişim testi | | Uzak kopya | Ayrı hesapta immutable/offline kopya | Risk tabanlı saklama | Silme direnci ve restore testi |

En düşük maliyetli güvenilir başlangıç; yönetilen otomatik yedek, ayrı hesapta korunan ikinci kopya, günlük alarm kontrolü ve düzenli tam restore testidir. Yüksek işlem hacminde daha sık log arşivi ve daha kısa tatbikat aralığı gerekir.

Uygulama planı

1. Envanter çıkarın

Veri, yapılandırma, bağımlılık, sahip ve konumları tek tabloda toplayın.

2. RPO ve RTO onayı alın

Hedefleri teknik varsayım olarak bırakmayın; hizmet sahibi maliyet ve riskle birlikte onaylasın.

3. Her veri türüne yöntem seçin

Dosya kopyası, motor yedeği, log arşivi, snapshot ve IaC birbirinin yerine değil birlikte kullanılabilir.

4. Ayrı ve korunan depo kurun

Farklı hesap/kimlik, MFA, en az yetki, şifreleme ve immutable/offline katmanı yapılandırın.

5. Otomatikleştirin

Başlangıç, kopya, doğrulama, retention ve hata bildirimini otomasyonla tekrarlanabilir hâle getirin.

6. İzleyin

Son kurtarma noktası yaşı ile yedek zinciri bütünlüğünü dashboard ve alarmlara ekleyin.

7. Geri yükleyin

İlk üretim yedeğinden hemen test restore yapın. Aylar sonra ilk kez denemeyin.

8. Tatbikat takvimi belirleyin

Dosya testi daha sık, tam felaket tatbikatı riskle orantılı aralıkta yapılabilir. Büyük mimari değişiklikten sonra testi yenileyin.

9. Runbook yazın

Sorumluları, erişimleri, bağımlılık sırasını, komutları ve iş kabul kriterini kaydedin.

10. Sonuçları iyileştirmeye çevirin

Gerçek RPO/RTO, hata ve manuel adımları raporlayın; sonraki tatbikat öncesi düzeltin.

Yedekleme maliyeti nasıl hesaplanır?

Sadece depolanan gigabaytı hesaba katmayın:

  • İlk tam ve günlük değişen veri miktarı
  • Sıkıştırma ve deduplication oranı
  • Kurtarma noktası sayısı ve saklama süresi
  • Sıcak, soğuk ve arşiv katmanı
  • Bölge/sağlayıcılar arası aktarım
  • Restore ve veri çıkış ücreti
  • API işlem sayısı
  • Lisans, agent ve korunan instance bedeli
  • Test ortamı compute ve personel süresi
  • Anahtar ve log saklama maliyeti

Arşiv katmanı ucuz görünebilir ama erişim gecikmesi RTO'yu bozabilir. Yüksek öncelikli son kurtarma noktalarını daha hızlı katmanda, uzun süreli kopyaları uygun arşivde tutmak dengeli olabilir.

Sağlayıcı değiştirebilmek için ne yapılmalı?

Yedek yalnız mevcut sağlayıcının özel formatındaysa hesap kapatma veya büyük kesintide seçenekler daralabilir. Kritik veriler için taşınabilir export, belgeye dayalı yeniden kurulum ve periyodik başka ortama restore testi planlayın.

Şunları doğrulayın:

  • Export formatı ve tamamlanma süresi
  • Büyük veri için çıkış maliyeti
  • Şifreleme anahtarının taşınabilirliği
  • Eski sürüm veya lisansa bağımlılık
  • DNS ve sertifika geçişi
  • Yedeklerin hesap kapandıktan sonraki yaşam döngüsü

Yaygın hatalar

Başarı bildirimine güvenmek

Job veri okumadan boş arşiv üretmiş veya gerekli dizini dışlamış olabilir. İçerik ve restore doğrulaması gerekir.

Bütün kopyaları aynı hesapta tutmak

Tek kimlik ihlali veya yanlış otomasyon tüm kurtarma noktalarını silebilir.

Veritabanını dosya gibi kopyalamak

Çalışan motorun dosyaları birbiriyle tutarsız yakalanabilir. Ürün destekli yöntem kullanın.

Yalnız en son kopyayı saklamak

Bozulma geç fark edilirse tek kopya da bozuk olabilir. Riskinize uygun sürüm geçmişi tutun.

Şifreleyip anahtarı kaybetmek

Şifrelenmiş fakat anahtarı kurtarılamayan yedek kullanılamaz.

Restore'u hiç denememek

Eksik yetki, bozuk zincir, unutulmuş secret ve uzun indirme süresi ancak olay anında ortaya çıkar.

Dokümanı güncellememek

Eski bucket adı, ayrılmış çalışan hesabı veya değişmiş mimari runbook'u etkisiz bırakır.

Test ortamını korumamak

Geri yüklenen gerçek müşteri verisi zayıf erişimli test sisteminde sızıntıya yol açabilir.

Sık sorulan sorular

Sunucu yedeği ne sıklıkla alınmalı?

RPO ve veri değişim hızına göre. Günlük kayıp kabul edilmiyorsa yalnız günlük yedek yeterli değildir; daha sık snapshot veya transaction log arşivi gerekebilir.

Günlük yedek yeterli mi?

İçerik değişimi seyrek ve bir güne kadar kayıp kabul edilebiliyorsa olabilir. Sipariş, ödeme veya kullanıcı işlemi yoğun sistemlerde genellikle yetersizdir.

Snapshot ile backup arasındaki fark nedir?

Snapshot belirli andaki depolama durumunu yakalar. Ayrı hata alanı, silme koruması, retention, uygulama tutarlılığı ve restore testi eklenmeden tek başına bütün yedek stratejisi değildir.

Yedekler aynı sunucuda tutulabilir mi?

Geçici çalışma kopyası tutulabilir; ana kurtarma kopyası aynı sunucu ve disk arızasına bağlı olmamalıdır.

Harici diske yedek yeterli mi?

Küçük sistemde katmanlardan biri olabilir. Sürekli bağlıysa ransomware riski taşır; şifreleme, offline saklama, fiziksel güvenlik ve düzenli test gerekir.

Cloud yedekleri güvenli mi?

Doğru kimlik, şifreleme, retention, ayrı hesap ve silme korumasıyla güçlü olabilir. Varsayılan ayarların bütün bu özellikleri sağladığını kabul etmeyin.

Immutable yedek silinemez mi?

Tanımlı süre ve ürün moduna göre değiştirilemez olabilir. Ayrıcalıklı istisna, hesap kapanması, anahtar kaybı ve yanlış retention yapılandırması gibi sınırları sağlayıcı belgesinden doğrulayın.

Yedek doğrulama ile restore testi aynı mı?

Hayır. Hash veya arşiv bütünlüğü dosyanın bozulmadığını gösterebilir; tam restore testi uygulamanın gerekli bağımlılıklarla çalıştığını kanıtlar.

Eski yedekler ne zaman silinmeli?

Onaylı retention, hukuki gereksinim, veri minimizasyonu ve olay incelemesi ihtiyacına göre. Rastgele manuel silme yerine kayıtlı yaşam döngüsü politikası kullanın.

Yedek alırken siteyi kapatmak gerekir mi?

Her zaman değil. Uygulama ve veritabanı destekliyorsa online tutarlı yedek alınabilir. Kısa quiesce, VSS, pre/post script veya transaction-aware araç gerekebilir.

Yedek bozuk çıkarsa ne yapılır?

Alarm üretin, önceki sağlam noktayı koruyun, zincirin nerede bozulduğunu bulun ve yeni doğrulanmış tam yedek oluşturun. Sorunu retention eski sağlam kopyayı silmeden çözün.

Yedek hizmeti sağlayıcının sorumluluğunda mı?

Paket kapsamına bağlıdır. “Otomatik yedek” ifadesinin sıklık, saklama, konum, restore ücreti ve müşteri hatasını kapsayıp kapsamadığını sözleşmeden doğrulayın.

Sonuç

Sunucu yedeklemenin hedefi arşiv üretmek değil, hizmeti öngörülen kayıp ve süre içinde güvenilir biçimde geri getirmektir. Bunun için önce veri ve bağımlılık envanteri çıkarın; iş sahibiyle RPO/RTO belirleyin; dosya, veritabanı ve altyapıya uygun ayrı yöntemler kullanın.

Kopyaları üretim kimliğinden ve ortak hata alanından ayırın, şifreleyin, en az birini değiştirilemez veya offline tutun. Görev sonucunu izleyin ve rastgele dosyadan tam felaket senaryosuna kadar geri yüklemeyi düzenli test edin. En değerli yedek, panelde yeşil görünen değil, temiz ortamda doğrulanmış olan yedektir.

Kaynaklar

Bu rehber genel teknik bilgilendirmedir. Kesin RPO/RTO, saklama, kişisel veri, sınır ötesi aktarım ve hukuki yükümlülükleri kurumunuza özel değerlendirin. Canlı sistemde ilk kez restore denemeyin; üretim verisi kullanılan test ortamını üretimle aynı dikkatle koruyun.