İçeriğe geç
Rehbere dön

REHBER

Sunucu güvenliği nasıl sağlanır?

Sunucu güvenliğini envanter, erişim, MFA, SSH/RDP, firewall, yama, sır, log, yedek ve olay müdahalesi adımlarıyla kurun.

20 dk okumaGüncellendi: 29 Ağustos 2026

Sunucu güvenliği tek bir firewall kuralı, antivirüs veya “hardening scripti” ile sağlanmaz. Güvenli sunucu; sahibi ve amacı belli, yalnız gerekli servisleri çalıştıran, erişimleri en az yetkiyle sınırlandırılmış, düzenli güncellenen, merkezi izlenen, yedeği geri yüklenebilen ve olay anında nasıl müdahale edileceği önceden belirlenmiş sistemdir.

En kritik hata, ilk kurulumda birkaç ayar yapıp güvenliğin tamamlandığını düşünmektir. Yeni kullanıcılar, paketler, açıklar, sertifikalar, ağ kuralları ve iş ihtiyaçları zamanla değişir. Güvenlik bu nedenle kurulumdan hizmet sonuna kadar sürdürülen bir yaşam döngüsüdür.

Bu rehber Linux ve Windows sunucular için sağlayıcıdan bağımsız bir temel verir. Uygulanacak kesin ayarlar işletim sistemi sürümüne, sunucu rolüne ve riskinize göre değişir. Canlı sunucuda erişimi kesebilecek değişiklikleri doğrulanmış konsol erişimi ve geri dönüş planı olmadan uygulamayın.

Son kaynak kontrolü: 29 Ağustos 2026.

Kısa cevap

Sunucu güvenliği için şu sırayı izleyin:

  1. Bütün sunucuları, sahiplerini, verilerini ve internete açık servisleri envantere alın.
  2. Desteklenen işletim sistemi ve minimum paketlerle güvenilir image'den kurulum yapın.
  3. Yönetim paneli, cloud hesabı, VPN ve ayrıcalıklı erişimlerde MFA zorunlu kılın.
  4. Günlük kullanımda root/Administrator yerine kişiye özel, en az yetkili hesap kullanın.
  5. SSH/RDP gibi yönetim servislerini VPN, bastion veya izinli kaynaklarla sınırlandırın.
  6. Host ve cloud firewall'da varsayılan reddetme yaklaşımıyla yalnız gerekli portları açın.
  7. İşletim sistemi, uygulama, runtime, kontrol paneli ve firmware için yama süreci kurun.
  8. Parola, API anahtarı, sertifika ve token'ları koddan ayırıp güvenli sır deposunda yönetin.
  9. Sistem, kimlik, uygulama, firewall ve cloud kontrol düzlemi loglarını merkezi toplayın.
  10. Metrik, log ve güvenlik olayları için eyleme dönük alarmlar tanımlayın.
  11. Şifreli, erişimi ayrılmış ve değiştirilemez/offline kopya içeren yedekleri düzenli test edin.
  12. Olay müdahalesi, izolasyon, delil koruma, kurtarma ve iletişim planını tatbik edin.

Bir sunucunun “hacklenemez” olması garanti edilemez. Amaç saldırı yüzeyini küçültmek, ele geçirmeyi zorlaştırmak, kötüye kullanımı hızla görmek, yayılımı sınırlamak ve doğrulanmış kopyadan geri dönebilmektir.

Önce neyi koruduğunuzu bilin

Güvenlik aracı satın almadan önce şu soruları cevaplayın:

  • Sunucunun iş sahibi kim?
  • Hangi uygulama ve servisleri çalıştırıyor?
  • Hangi kişisel, ticari veya kimlik bilgilerini tutuyor?
  • İnternetten hangi portlara gerçekten ihtiyaç var?
  • Hangi kullanıcılar ve otomasyonlar erişiyor?
  • Hangi dış hizmetlerle veri alışverişi yapıyor?
  • Kesinti ve veri kaybının kabul edilebilir sınırı nedir?
  • İşletim sistemi ve uygulama güncellemelerinden kim sorumlu?
  • Olay olduğunda kim karar verecek ve kiminle iletişim kurulacak?

Sahibi bilinmeyen sunucu genellikle yamalanmaz, logu izlenmez ve ihtiyaç bittiğinde kapatılmaz.

Varlık envanteri nasıl tutulur?

Her sunucu için en az şu alanları kaydedin:

| Alan | Örnek içerik | |---|---| | Kimlik | Hostname, instance ID, IP, region | | Sahip | İş ve teknik sorumlu | | Rol | Web, veritabanı, queue, dosya, VPN | | İşletim sistemi | Dağıtım/sürüm ve destek sonu | | Yazılım | Web sunucusu, runtime, panel, agent | | Veri sınıfı | Genel, iç, kişisel, hassas | | Erişim | Kullanıcılar, roller, servis hesapları | | Ağ | Açık portlar, firewall, bağlı ağlar | | Yedek | Sıklık, saklama, konum, son test | | İzleme | Log kaynağı, alarm, sorumlu | | Yaşam döngüsü | Kuruluş ve beklenen kapatma tarihi |

Cloud API, CMDB veya otomasyonla envanteri gerçek kaynaklarla karşılaştırın. Elektronik tablo başlangıç olabilir; düzenli doğrulanmıyorsa hızla eskir.

Tehdit modeli neden gerekir?

Aynı kontrol her sunucuda aynı öncelikte değildir. İnternete açık WordPress sunucusunda eklenti açıkları ve yönetici hesabı; veritabanında ağ erişimi ve kimlik bilgileri; CI sunucusunda kaynak kodu ile dağıtım anahtarları daha kritik olabilir.

Basit tehdit modeli şu akışı izler:

  1. Korunan veri ve iş fonksiyonunu belirleyin.
  2. Güven sınırlarını ve veri akışını çizin.
  3. İnternet, kullanıcı, tedarikçi ve otomasyon giriş noktalarını listeleyin.
  4. Kimlik hırsızlığı, açık istismarı, yanlış yapılandırma, içeriden kötüye kullanım ve fidye yazılımı senaryolarını değerlendirin.
  5. Önleme, tespit, sınırlama ve kurtarma kontrollerini eşleyin.
  6. Kalan riski iş sahibiyle kabul edin veya azaltın.

Paylaşılan sorumluluk modelini netleştirin

VPS ve IaaS cloud sunucuda sağlayıcı genellikle fiziksel veri merkezi, donanım ve hipervizörü yönetir. Müşteri; konuk işletim sistemi, uygulama, veri, kullanıcı, firewall ve yedek yapılandırmasının önemli bölümünden sorumludur.

Azure paylaşılan sorumluluk belgesi, IaaS'ta işletim sistemi ve uygulamanın müşteride; fiziksel host ve hipervizörün sağlayıcıda olduğunu ayırır. Yönetilen sunucu hizmetinde bazı görevler devredilebilir, fakat kapsam sözleşmede açık olmalıdır.

“Managed” ifadesi şunların hangisini içeriyor, yazılı doğrulayın: güvenlik yaması, yeniden başlatma, uygulama güncellemesi, WAF, malware taraması, 7/24 alarm müdahalesi, yedek ve olay desteği.

Desteklenen ve sade bir temel image kullanın

İşletim sistemi üreticisinin desteklediği sürümü ve güvenilir kaynaktan alınan image'i seçin. Kullanılmayan paket, servis, örnek uygulama ve varsayılan hesabı kaldırın veya devre dışı bırakın.

Özel image kullanıyorsanız:

  • Kaynağı ve build süreci belli olsun.
  • Güvenlik güncellemeleri düzenli yeniden işlensin.
  • İçinde parola, SSH private key veya token kalmasın.
  • Güvenlik taraması yapılsın.
  • Sürümü ve üretim tarihi izlenebilsin.
  • Eski image'lerden yeni instance açılması engellensin.

Immutable yaklaşımda çalışan sunucuyu elle yamamak yerine yeni image üretip instance değiştirebilirsiniz; güncelleme zorunluluğu ortadan kalkmaz, build hattına taşınır.

Varsayılan hesapları ve parolaları kaldırın

Kurulum image'i, kontrol paneli, veritabanı ve uygulamadaki varsayılan kimlik bilgilerini değiştirin veya hesabı kapatın. Aynı yönetici parolasını birden çok sunucuda kullanmayın.

Parola gerekiyorsa uzun, benzersiz ve parola yöneticisinde üretilmiş olsun. Parolayı periyodik ve kanıtsız biçimde döndürmek yerine sızıntı, personel ayrılığı, yetki değişimi veya politika gereği döndürün; mümkünse kimlik tabanlı kısa süreli erişim kullanın.

MFA nerede zorunlu olmalı?

MFA'yı yalnız sunucu işletim sistemi girişinde aramayın. Şu kontrol noktalarında etkinleştirin:

  • Cloud/hosting yönetim hesabı
  • Domain ve DNS hesabı
  • VPN ve zero-trust erişim sistemi
  • Bastion/jump host
  • Kontrol paneli
  • Yedekleme yönetimi
  • Kod deposu ve CI/CD
  • Secret manager
  • Monitoring ve log platformu

CISA StopRansomware rehberi, özellikle e-posta, VPN ve kritik sistemlere erişen hesaplarda kimlik avına dayanıklı MFA önerir. NIST SP 800-63B-4, güncel kimlik doğrulama güvence seviyeleri ve authenticator yönetimi gereksinimlerini yayımlar.

SMS tabanlı MFA hiç MFA olmamasından iyi olabilir; ayrıcalıklı hesaplarda FIDO2/WebAuthn güvenlik anahtarı gibi kimlik avına dayanıklı yöntemleri tercih edin.

Root ve Administrator günlük hesap olmamalı

Her yönetici kendi kişisel hesabıyla oturum açmalı; gerekli işlem için süreli veya denetlenebilir yetki yükseltmelidir. Ortak root parolası kimin ne yaptığını belirsizleştirir ve kişi ayrıldığında rotasyonu zorlaştırır.

En az yetki ilkesi şunları gerektirir:

  • Kullanıcı yalnız rolünün gerektirdiği sunuculara erişir.
  • Sudo/Administrator yetkisi gerekmedikçe verilmez.
  • Servis hesapları interaktif oturum açamaz.
  • Uygulama ayrı işletim sistemi kullanıcısıyla çalışır.
  • Dosya ve secret izinleri minimum tutulur.
  • Geçici erişimin son kullanma süresi vardır.
  • Yetkiler düzenli gözden geçirilir.

NIST Zero Trust Architecture, yalnız ağ konumu veya varlık sahipliğine dayanarak örtük güven verilmemesini; kullanıcı ve cihazın erişim öncesi doğrulanmasını esas alır.

SSH güvenliği nasıl sağlanır?

Linux sunucuda güvenli SSH için:

  1. Önce sağlayıcı konsolu veya kurtarma erişimini doğrulayın.
  2. Kişiye özel kullanıcı ve public key ekleyin.
  3. Yeni bir terminalden key ile girişin çalıştığını test edin.
  4. sudo yetkisinin gereken komutlarda çalıştığını doğrulayın.
  5. SSH yapılandırmasını sshd -t ile sözdizimi açısından kontrol edin.
  6. Gerekmiyorsa doğrudan root girişini kapatın.
  7. Bütün kullanıcılar key ile girebiliyorsa parola girişini kapatın.
  8. Kullanıcı/grup ve kaynak ağını sınırlandırın.
  9. Eski algoritma ve uyumluluk ayarlarını desteklenen sürümün önerisine göre kaldırın.
  10. Başarısız ve başarılı oturumları loglayıp alarm üretin.

Ubuntu OpenSSH belgesi, ayarların sshd_config veya drop-in dosyalarında yönetilebildiğini ve servis yeniden başlatılmadan önce sshd -t ile kontrol edilmesini önerir.

SSH portunu 22'den başka değere taşımak log gürültüsünü azaltabilir; kimlik doğrulama, yama ve ağ sınırlandırmasının yerini tutmaz.

RDP güvenliği nasıl sağlanır?

RDP'yi doğrudan tüm internete açmayın. Gerekliyse:

  • VPN, Remote Desktop Gateway veya güvenli erişim proxy'si arkasına alın.
  • MFA uygulayın.
  • Kaynak ağ ve kullanıcıları sınırlandırın.
  • Network Level Authentication ve güncel TLS kullanın.
  • Hesap kilitleme ve brute-force alarmı kurun.
  • Başarılı/başarısız girişleri merkezi loglayın.
  • Clipboard, drive ve printer yönlendirmesini ihtiyaca göre kapatın.
  • Windows ve RDP bileşenlerini güncel tutun.

CISA, kullanılmayan RDP portlarının kapatılmasını; gereken RDP erişiminde MFA, kilitleme ve giriş loglarının kullanılmasını özellikle önerir.

Bastion veya jump host ne zaman kullanılır?

Bastion, yönetim erişiminin geçtiği kontrollü ara sistemdir. Üretim sunucularının public yönetim portlarını kapatmaya, oturumları merkezi denetlemeye ve kaynak IP'yi sınırlandırmaya yardım eder.

Bastion kritik bir hedef hâline gelir. MFA, yama, minimum yazılım, ayrı log, oturum kaydı ve acil durum erişimi uygulanmalıdır. Tek başına güven sınırı saymayın; hedef sunucular yine kimlik doğrulamalı ve firewall ile sınırlandırılmış olmalıdır.

Firewall nasıl yapılandırılır?

İki katman kullanın:

  • Cloud/security group veya ağ firewall'u
  • Sunucunun host firewall'u

Temel yaklaşım gelen trafikte varsayılan reddetme, gereken bağlantılara açık izin vermedir. Web sunucusunda dışarıdan genellikle yalnız HTTP/HTTPS; yönetim erişiminde yalnız güvenli kaynak; veritabanında yalnız uygulama subnet'i gerekir.

Ubuntu firewall belgesi, ufw aracının Linux netfilter üzerinde host tabanlı kuralları yönettiğini açıklar. Windows Server 2025 baseline tüm profillerde Windows Firewall'u etkin ve gelen trafikte default-deny yaklaşımıyla yapılandırır.

Firewall değişikliğinden önce mevcut oturumu kapatmayın, alternatif konsolu doğrulayın ve yeni bir oturumla erişimi test edin.

Kullanılmayan port ve servisleri kapatın

ss, lsof, Windows Get-NetTCPConnection, cloud envanteri ve dış tarama ile dinleyen servisleri karşılaştırın. Her port için iş sahibi ve gerekçe bulunmalıdır.

Kullanılmayan FTP, Telnet, SMBv1, test paneli, debug endpoint, veritabanı portu ve yönetim arayüzünü kapatın. Sadece firewall ile gizlemek yerine gereksiz servisi durdurup kaldırın.

CISA Internet Exposure Reduction Guidance, internete açık varlıkların sürekli keşfedilmesini, gereksiz maruziyetin kaldırılmasını ve uzaktan erişimin VPN/MFA ile sınırlandırılmasını önerir.

Ağ segmentasyonu neden önemlidir?

Tek düz ağ, ele geçirilen bir sunucunun diğer sistemlere erişimini kolaylaştırır. Web, uygulama, veritabanı, yönetim ve yedek katmanlarını ayrı subnet veya güvenlik gruplarında tutun.

Kurallar iş akışını ifade etsin:

  • İnternet → load balancer: 443
  • Load balancer → web/app: uygulama portu
  • App → veritabanı: yalnız DB portu
  • Yönetim ağı → sunucular: kontrollü yönetim portu
  • Sunucular → internet: gerekli güncelleme ve servis hedefleri

“İç ağ güvenlidir” varsayımı yapmayın; doğu-batı trafiğini de kimlik ve kuralla sınırlandırın.

Yama yönetimi nasıl yapılır?

NIST SP 800-40 Rev. 4, yama yönetimini yamaları tanımlama, önceliklendirme, edinme, kurma ve kurulumunu doğrulama süreci olarak tanımlar. Yama yalnız update komutunu çalıştırmak değildir.

Uygulanabilir süreç:

  1. OS, uygulama, runtime, container image, panel ve agent envanteri çıkarın.
  2. Destek ve güvenlik duyurularını izleyin.
  3. İnternete açık ve bilinen istismar edilen açıkları önceleyin.
  4. Test ortamında uyumluluk ve yeniden başlatma etkisini doğrulayın.
  5. Yedek ve geri dönüş planı hazırlayın.
  6. Bakım penceresinde dağıtın.
  7. Sürüm, servis sağlığı ve vulnerability sonucuyla kurulumu doğrulayın.
  8. Başarısız veya ertelenen yamayı kayıt altına alın.
  9. Risk istisnasına sahip ve son kullanma tarihi koyun.

Ubuntu otomatik güncelleme belgesi, unattended-upgrades aracının güvenlik güncellemelerini varsayılan olarak uyguladığını; ek repository'lerin otomatik olarak kapsanmadığını ve yeniden başlatma politikasının ayrıca ayarlanması gerektiğini açıklar.

Acil açık ile normal yama aynı mı yönetilir?

Hayır. İnternete açık üründe aktif istismar edilen kritik açık, olağan aylık takvimi beklememelidir. Geçici mitigation, WAF kuralı veya servis kapatma gerekebilir; bunlar kalıcı yamadan sonra kaldırılmalıdır.

CISA Known Exploited Vulnerabilities kataloğunu ve üretici güvenlik duyurularını izleyin. CVSS tek başına iş önceliği değildir; erişilebilirlik, aktif istismar, veri ve mevcut kontrollerle birlikte değerlendirin.

EOL yazılım neden risklidir?

Destek sonuna ulaşmış işletim sistemi veya runtime yeni açıklar için güvenlik yaması almayabilir. Firewall arkasında olması riski tamamen kaldırmaz.

EOL envanteri ve yükseltme tarihi tutun. Uygulama uyumsuzluğu nedeniyle erteleniyorsa erişimi daraltın, ayrı segmentte çalıştırın, izlemesini artırın ve süreli risk kabulü oluşturun.

Uygulama ve bağımlılıklar da güncellenmeli mi?

Evet. İşletim sistemi güncel olsa bile WordPress eklentisi, npm/composer/pip paketi, Java runtime, veritabanı, container base image veya kontrol paneli açık olabilir.

Bağımlılık kilit dosyalarını kullanın, güvenlik duyurularını izleyin ve güncellemeyi test edin. Kullanılmayan bağımlılığı kaldırmak, sürekli takip edilmesi gereken saldırı yüzeyini azaltır.

Secret yönetimi nasıl yapılır?

Parola, API anahtarı, private key ve token:

  • Kod deposuna yazılmamalı
  • Image içine gömülmemeli
  • Sohbet veya e-postayla paylaşılmamalı
  • Loglara düşmemeli
  • Her ortam ve uygulama için ayrılmalı
  • En az yetkili olmalı
  • Son kullanma ve rotasyon süreci olmalı
  • Erişimi denetlenmeli
  • Sızıntıda hızla iptal edilebilmeli

Tercihen cloud secret manager, vault veya kontrollü parola kasası kullanın. Environment variable da süreç, debug dump veya yanlış log yoluyla sızabilir; tek başına secret manager değildir.

TLS ve sertifikalar nasıl yönetilir?

Kullanıcı, servis ve yönetim trafiğini güncel TLS ile koruyun. Sertifika kapsamı, zinciri, özel anahtar izni ve otomatik yenilemeyi izleyin.

TLS yalnız veri aktarımını korur; zayıf uygulamayı veya çalınmış yönetici hesabını düzeltmez. İç servislerde de hassas veri ve kimlik doğrulama için şifreli bağlantı kullanın.

Veritabanı güvenliği nasıl sağlanır?

  • Public internet erişimini kapatın.
  • Uygulama subnet'i ve gereken portla sınırlandırın.
  • Her uygulama için ayrı, minimum yetkili hesap kullanın.
  • Yönetici hesabını uygulamaya vermeyin.
  • Aktarım ve depolama şifrelemesini etkinleştirin.
  • Başarısız giriş, yetki ve şema değişikliklerini loglayın.
  • Yedekleri şifreleyin ve geri yüklemeyi test edin.
  • Desteklenen sürüm ve düzenli yama kullanın.
  • Üretim verisini test ortamına kontrolsüz kopyalamayın.

SQL injection uygulama katmanında parameterized query ve güvenli kodla önlenir; firewall bunun yerini tutmaz.

Dosya ve izin güvenliği

Uygulama sürecine yalnız gereken dizinlerde okuma/yazma verin. Web sunucusu kullanıcısı kaynak kodu veya deployment anahtarlarını değiştirememelidir.

Private key, environment ve yedek dosyalarını web root dışında tutun. Geçici, upload ve log dizinlerinde çalıştırma yetkisini gerekmedikçe vermeyin. World-writable izinleri ve setuid dosyalarını düzenli tarayın.

Container kullanmak sunucuyu güvenli yapar mı?

Hayır. Container süreç ve dosya sistemi yalıtımı sağlar; host kernel, image tedarik zinciri, runtime, secret ve ağ güvenliği devam eder.

  • Minimal ve güvenilir base image kullanın.
  • Root olmayan kullanıcıyla çalıştırın.
  • Gereksiz capability ve privileged moddan kaçının.
  • Read-only filesystem'i uygun işlerde kullanın.
  • Image'i açık ve malware için tarayın.
  • İmzalı/provenance bilgili artifact tercih edin.
  • Host ve runtime'ı yamalayın.
  • Secret'ı image'e koymayın.

Loglama neden güvenlik kontrolüdür?

Önleyemediğiniz olayı göremiyorsanız müdahale edemezsiniz. NIST SP 800-92, log altyapısı ile üretme, iletme, saklama, erişme, analiz ve imha süreçlerinin birlikte yönetilmesini ele alır.

Toplanması gereken başlıca kaynaklar:

  • SSH/RDP ve işletim sistemi kimlik doğrulama
  • Sudo/ayrıcalık kullanımı
  • Kullanıcı, grup ve anahtar değişiklikleri
  • Firewall ve ağ akışı
  • Web sunucusu ve reverse proxy
  • Uygulama ve veritabanı güvenlik olayları
  • Cloud audit/control-plane işlemleri
  • IAM ve MFA değişiklikleri
  • EDR/antimalware
  • Yedekleme ve geri yükleme
  • CI/CD ve deployment

Loglar nasıl korunur?

Logları yalnız aynı sunucuda tutmak saldırganın silmesine imkân verir. Merkezi, erişimi ayrılmış hedefe yakın gerçek zamanlı gönderin.

Şunları tanımlayın:

  • Güvenilir zaman senkronizasyonu
  • Değiştirilmeye karşı koruma
  • Şifreli aktarım ve depolama
  • Rol bazlı erişim
  • Kaynak bazında saklama süresi
  • Kişisel veri minimizasyonu
  • Kapasite ve log kaybı alarmı
  • Aranabilirlik ve olay dışa aktarımı

Log toplamak yetmez; eyleme dönüşecek sorgu ve alarm gerekir.

Hangi alarmlar kurulmalı?

Öncelikli örnekler:

  • Çok sayıda başarısız giriş ve ardından başarı
  • Yeni ayrıcalıklı kullanıcı veya SSH key
  • MFA kapatma veya IAM politika değişikliği
  • Beklenmeyen public IP/port açılması
  • Firewall veya loglamanın devre dışı bırakılması
  • Şüpheli process, persistence veya cron/scheduled task
  • Ani outbound trafik veya farklı ülke erişimi
  • Disk doluluğu, OOM ve servis çökmesi
  • Yedek başarısızlığı veya silme girişimi
  • Sertifika süresinin yaklaşması
  • Kritik dosyada beklenmeyen değişiklik
  • Antimalware/EDR agent'ının durması

Alarmın sahibi, müdahale süresi ve runbook'u yoksa bildirim gürültüsüne dönüşür.

Antivirüs veya EDR gerekli mi?

Risk ve işletim sistemine göre host tabanlı antimalware/EDR; process, dosya, network ve persistence davranışını görmeye yardım eder. Tek başına yeterli değildir.

Agent'ın güncel, aktif ve log gönderiyor olduğunu izleyin. Kritik sunucuda performans ve uyumluluk testini yapın. İstisnaları en dar kapsamda ve süreli tutun.

Dosya bütünlüğü izlemesi ne sağlar?

Kritik binary, yapılandırma, web dosyası ve erişim anahtarındaki beklenmeyen değişiklikleri tespit eder. Normal deployment ile saldırgan değişikliğini ayırmak için CI/CD olaylarıyla ilişkilendirin.

Baseline güvenilir kurulumdan alınmalı ve izleme sonucu sunucu dışına gönderilmelidir.

Zafiyet taraması nasıl yapılmalı?

  • Dışarıdan internet maruziyetini tarayın.
  • İç ağda kimlikli tarama kullanın.
  • OS paketleri ve uygulama bağımlılıklarını kapsayın.
  • Container image ve IaC yapılandırmasını inceleyin.
  • Sonucu varlık sahibi ve iş bağlamıyla önceliklendirin.
  • Düzeltmeden sonra yeniden tarayın.
  • Yanlış pozitif ve istisnaları süreli kaydedin.

Tarama üretim sistemini etkileyebilir; kapsam, hız ve bakım penceresini planlayın. İzinsiz üçüncü taraf sistemleri taramayın.

Penetrasyon testi gerekli mi?

Riskli ve internete açık uygulamalarda yetkili pentest, zincirlenebilir açıklıkları ve iş mantığı sorunlarını bulabilir. Otomatik taramanın yerine geçmez; tamamlayıcıdır.

Sağlayıcının test politikasını, kapsamı, veri güvenliğini ve acil durdurma kişisini belirleyin. Bulguların düzeltme ve retest süreci yoksa rapor tek başına güvenlik sağlamaz.

Yedek fidye yazılımına karşı nasıl korunur?

CISA StopRansomware rehberi, kritik verinin offline veya erişimi ayrılmış, şifreli yedeklerinin tutulmasını ve kullanılabilirlik/bütünlüğünün düzenli felaket kurtarma testleriyle doğrulanmasını önerir.

İyi yedek mimarisi:

  • Üretim hesabından ayrı yetki alanı
  • MFA ve ayrı yedek yöneticisi
  • Object lock/immutability veya offline kopya
  • Şifreleme ve anahtar kurtarma planı
  • Farklı arıza bölgesi
  • RPO'ya uygun sıklık
  • RTO'ya uygun geri yükleme kapasitesi
  • Silme ve başarısızlık alarmı
  • Düzenli izole geri yükleme testi

RAID, replikasyon ve snapshot tek başına yedek değildir.

RPO ve RTO nedir?

  • RPO: Kabul edilebilir en fazla veri kaybı süresi. RPO dört saatse en fazla dört saatlik veri kaybı hedeflenir.
  • RTO: Hizmetin kabul edilebilir geri dönüş süresi.

Yedek sıklığı RPO'yu, geri yükleme mimarisi RTO'yu karşılamalıdır. Bu hedefler ölçülmeden “günlük yedek var” bilgisi yeterli değildir.

Olay müdahale planı neleri içermeli?

NIST SP 800-61 Rev. 3, olay müdahalesini yalnız olay sonrası teknik işlem değil bütün siber risk yönetimi faaliyetlerine entegre eder.

Sunucu olay planında şunlar bulunmalıdır:

  • Olayı kim ilan eder?
  • 7/24 iletişim ve yedek kişi kimdir?
  • Sunucu ağdan nasıl izole edilir?
  • Cloud hesabı ele geçirildiyse hangi güvenli hesap kullanılır?
  • Log, disk ve bellek delili nasıl korunur?
  • Hangi anahtar ve token'lar iptal edilir?
  • Müşteri, yönetim, hukuk ve sağlayıcı iletişimi nasıl yürür?
  • Temiz sistem hangi image ve yedekten kurulur?
  • Geri dönüş öncesi kalıcılık ve ilk erişim nasıl araştırılır?
  • Bildirim yükümlülükleri kim tarafından değerlendirilir?
  • Olay sonrası düzeltme ve dersler nasıl izlenir?

Şüpheli sunucuda ilk ne yapılmalı?

Tek bir evrensel sıra yoktur; aktif zarar ve delil ihtiyacı dengelenir. Genel yaklaşım:

  1. Olay kanalını açın ve zaman çizelgesi tutun.
  2. Yetkili müdahale ekibini çağırın.
  3. Kontrol düzlemi ve logların güvenliğini doğrulayın.
  4. Aktif veri sızıntısı/yayılım varsa ağ izolasyonu değerlendirin.
  5. Sistemi düşünmeden kapatmadan önce volatile delil ihtiyacını değerlendirin.
  6. Disk snapshot/image ve ilgili logları erişimi ayrılmış alanda koruyun.
  7. Kimlik bilgilerini temiz cihaz ve güvenli hesaptan iptal edin.
  8. İlk erişim, kapsam ve persistence araştırılmadan yalnız yedekten dönmeyin.
  9. Temiz image'den yeniden kurulum tercih edin.
  10. Artırılmış izleme ile hizmeti kontrollü açın.

Ele geçirilmiş sunucuda saldırganın kaldırıldığına güvenerek “temizledik” demek yerine yeniden kurulum çoğu durumda daha güvenilir olabilir.

Güvenlik kontrolü ne sıklıkla yapılmalı?

| Sıklık | Kontrol | |---|---| | Sürekli | Uptime, log akışı, EDR, kritik alarm | | Günlük | Yedek sonucu, kritik güvenlik olayı | | Haftalık | İnternet maruziyeti, kritik açık ve yetki değişikliği | | Aylık | Yama, kullanıcı/anahtar, firewall ve maliyet anomali incelemesi | | Üç aylık | Erişim recertification, geri yükleme testi, baseline drift | | Yıllık veya büyük değişimde | Tehdit modeli, pentest, DR ve olay tatbikatı |

Takvim risk ve değişiklik hızına göre sıklaştırılmalıdır.

Küçük işletme için minimum güvenli başlangıç

Sınırlı ekiple önce şu kontrolleri tamamlayın:

  1. Yönetilen ve desteklenen sunucu/hosting seçin.
  2. Panel, domain, e-posta ve yedekte MFA açın.
  3. Public yönetim portunu VPN veya izinli IP ile sınırlandırın.
  4. Kişisel SSH key ve ayrı kullanıcı kullanın.
  5. Otomatik güvenlik güncellemesi ile reboot takibi kurun.
  6. Yalnız 80/443 ve gerekli yönetim erişimini açın.
  7. Uptime, disk, CPU, bellek ve başarısız giriş alarmı kurun.
  8. Günlük şifreli yedek ve aylık geri yükleme testi yapın.
  9. Parola/API anahtarlarını kasa içinde tutun.
  10. Olayda aranacak kişi ve izolasyon adımını bir sayfada yazın.

Az sayıda gerçekten işletilen kontrol, uzun fakat izlenmeyen checklist'ten daha değerlidir.

Yaygın hatalar

Sadece firewall'a güvenmek

İzin verilen web servisindeki açık, çalınmış kullanıcı veya içeriden erişimi çözmez. Yama, kimlik, uygulama güvenliği ve izleme gerekir.

SSH portunu değiştirince güvenli sanmak

Tarama gürültüsünü azaltabilir; zayıf parola ve açık yazılımı düzeltmez.

Bütün yöneticilerin aynı hesabı kullanması

İzlenebilirliği yok eder ve ayrılan kişinin erişimini kapatmayı zorlaştırır.

Otomatik güncellemeyi körlemesine açmak veya tamamen kapatmak

Güncelleme, yeniden başlatma ve uygulama uyumluluğu test edilmelidir. Kritik yamayı süresiz ertelemek de risktir.

Log toplayıp alarm kurmamak

Olay sırasında veri olabilir; aktif saldırı zamanında görülmez.

Yedeği aynı hesapta ve silinebilir tutmak

Ele geçirilen yönetici hesabı üretimle birlikte yedeği silebilir.

Snapshot'ı yedek sanmak

Uygulama tutarlılığı, ayrı yetki, saklama ve geri yükleme kanıtlanmamış olabilir.

Ele geçirilen sunucunun parolasını değiştirip devam etmek

Backdoor, yeni kullanıcı, SSH key veya token kalmış olabilir. Kapsam araştırması ve temiz yeniden kurulum gerekir.

Sık sorulan sorular

Linux sunucu antivirüs gerektirir mi?

Risk, dosya akışı ve uyum ihtiyacına bağlıdır. EDR/antimalware faydalı olabilir; Linux'un otomatik güvenli olduğu anlamına gelmez. Yama, en az yetki, log ve bütünlük izleme devam eder.

UFW tek başına yeterli mi?

Hayır. UFW host firewall yönetimini kolaylaştırır. Cloud firewall, kimlik, SSH, yama, uygulama güvenliği, log ve yedeğin yerini tutmaz.

Root girişi tamamen kapatılmalı mı?

Genellikle kişisel hesap ve denetlenebilir sudo tercih edilir. Önce çalışan alternatif erişim ile kurtarma konsolunu doğrulayın; servis ve otomasyon bağımlılıklarını inceleyin.

Parola mı SSH key mi?

Doğru korunmuş kişisel key, parola brute-force riskini azaltır. Private key'i parola yöneticisi veya güvenli donanımda koruyun; paylaşmayın ve kişi ayrıldığında kaldırın.

Fail2ban gerekli mi?

Brute-force gürültüsünü azaltabilir; yönetim portunu internete açmak için gerekçe değildir. VPN, kaynak sınırı, key ve MFA daha temel kontrollerdir.

Sunucu güncellemeleri otomatik yapılmalı mı?

Birçok güvenlik güncellemesi otomatik uygulanabilir. Kritik uygulamalarda test, yeniden başlatma ve geri dönüş planı gerekir. Güncellemenin başarıyla kurulduğu ayrıca doğrulanmalıdır.

Cloud sağlayıcı sunucumu korumuyor mu?

Altyapı katmanını korur; IaaS'ta OS, uygulama, kullanıcı, firewall ve verinin önemli kısmı müşteridedir. Yönetilen plan kapsamını sözleşmeden kontrol edin.

WAF sunucu güvenliği sağlar mı?

WAF belirli web saldırılarını filtrelemeye yardım eder. SSH, zayıf kimlik, işletim sistemi açığı, yanlış S3/object erişimi veya içeriden saldırıyı tek başına çözmez.

Yedek ne sıklıkla alınmalı?

RPO'ya göre. Saatlik veri kaybı kabul edilmiyorsa günlük yedek yetersizdir. Transaction log veya daha sık kopya gerekebilir.

Loglar ne kadar saklanmalı?

Tek evrensel süre yoktur. Tehdit algılama, inceleme süresi, mevzuat, veri minimizasyonu, kapasite ve maliyete göre belirleyin; kritik olayları korumaya alın.

Sunucum ele geçirildiğini nasıl anlarım?

Beklenmeyen kullanıcı/key, ayrıcalık, process, bağlantı, cron/task, dosya değişikliği, log kesilmesi ve outbound trafik işaret olabilir. Tek göstergeye dayanmayın; merkezi log ve EDR ile korelasyon yapın.

Sunucu güvenliği bir defa yapılır mı?

Hayır. Envanter, yama, erişim incelemesi, tarama, log analizi, yedek testi ve olay tatbikatı sürekli tekrarlanır.

Sonuç

Sunucu güvenliği; saldırıyı tamamen imkânsız kılma iddiası değil, riski sürekli yönetme disiplinidir. Önce varlığı ve sahibini bilin; erişimi kişiye özel, MFA'lı ve en az yetkili yapın; internete yalnız gereken servisi açın; desteklenen yazılımı doğrulanmış yama süreciyle güncel tutun.

Ardından log ve alarmlarla görünürlük kurun, secret ve yedekleri üretimden ayırın, geri yüklemeyi test edin ve olay anındaki kararları önceden yazın. En güçlü kontrol, yalnız kurulmuş değil çalıştığı düzenli olarak kanıtlanan kontroldür.

Kaynaklar

Bu rehber genel güvenlik bilgilendirmesidir; belirli bir sistem için penetrasyon testi, olay müdahalesi veya hukuki görüş değildir. Canlı sistemde SSH, RDP, firewall, kimlik ve şifreleme değişikliklerini bakım penceresi, alternatif konsol ve geri dönüş planıyla uygulayın. İşletim sistemi ile sağlayıcınızın güncel belgelerini esas alın.